Gualan

Gàidhlig editions of Wiki, an online encyclopedia

(Air ath-sheòladh o Carbon)


Is e eileamaid cheimigeach a tha ann an gualan,[2] no carbon[3] le samhla C agus àireamh atamach 6. 'S e an siathamh eileamaid air a' chlàr pillteach agus is e neo-mheatailt a th' ann. Is e an ceathramh eileamaid nas cumanta anns a' ghrian a tha ann an carbon.[4]

Gualan
Graphite-and-diamond-with-scale.jpg
Graifit agus daoimean
Clàr pillteach
HHe
LiBeBCNOFNe
NaMgAlSiPSClAr
KCaScTiVCrMnFeCoNiCuZnGaGeAsSeBrKr
RbSrYZrNbMoTcRuRhPdAgCdInSnSbTeIXe
CsBa*HfTaWReOsIrPtAuHgTlPbBiPoAtRn
FrRa**RfDbSgBhHsMtDsRgCnNhFlMcLvTsOg
*LaCePrNdPmSmEuGdTbDyHoErTmYbLu
**AcThPaUNpPuAmCmBkCfEsFmMdNoLr
Buadhan
SamhlaC
Àireamh6
Buidheann14
Ùine2
Blocap
SeòrsaNeo-mheatailtean
Buadhan stuthach
DathGun dath / Dubh
Buadhan atamach
Tomad atamach/Da12.0096–12.0116 [1]
Comh-dhealbhadh atamach[He] 2s2 2p2
Cor ogsaideachaidh–4, 0, +2, +4
1mh lùth aidheonachaidh/kJ mol–11086.46
2mh lùth aidheonachaidh/kJ mol–12352.65
3mh lùth aidheonachaidh/kJ mol–14620.50

Cruthan

Bidh gualan a' nochdadh ann an dà dhòigh gu nàdarrach, graifit is daoimean.

Ann an daoimeanan tha a h-uile atam gualain ceangailte ri ceithir ataman eile ann an structar ceithir-shliosnach agus sin as coireach tha daoimeanan glè chruaidh. Chan eil eileagtronan saor ann agus mar sin 's e còmhdach-dealain a tha anns an daoimean. Cruaidh is gu bheil daoimean, tha graifit maoth is e co-dhèanta a fhillidhean anns a bheil a h-uile atam ceangailte ri trì ataman eile is eileagtron saor aig gach atam. 'S urrainn do na fillidhean a shleamhnachadh air muin a chèile is sin as coireach tha e maoth is 's e stuth-giùlain a tha ann air sgàth nan eileagtronan saora.[5]

Tha e ri fhaotainn cuideachd gu innealta ann an cruth air a bheil fullerene a chaidh a lorg ann an sùith ann an 1985 aig Oilthigh Rice le Harry Kroto, Richard Smalley is Robert Curl. 'S ann a mhoileciuilean cruinn a tha na fullerenes co-dhèanta, mar as àbhaist 60 ataman.[6]

Eachdraidh shaidheansail

Ann an 1772, dhearbhaich Antoine Lavoisier gur an aon rud a bha ann daoimean agus gual-fhiodha. Ann an 1779, dhearbhaich Carl Wilhelm Scheele gur an aon rud a bha ann graifit agus gual-fhiodha. Ann an 1789, liostaich Antoine Lavoisier carbon mar eileamaid.

Cleachdaidhean

Tha gualan ga chleachdadh airson lùtha, mar eisimpleir o ghual no bho ghual-fhiodha. Chan eil mòran achaidhean-guail air a' Ghàidhealtachd seach aon faisg air Machaire Shanais a dhùin ann an 1967[7] agus fear eile ann am Brùra a dhùin ann an 1974.[8]

Tha tasgadh nàdarra de ghraifit ann am Borrowdale, Cumbria. Chaidh an graifit seo a chleachdadh airson caoraich a chomharradh agus molldairean mus deach gnìomhachais peansail a stèidheachadh air anns an 19mh linn.[9]

Iomraidhean

  1. Atomic weights of the elements 2019”. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights. Air a thogail 12mh dhen Ògmhios 2020.
  2. Dictionary Detail - carbon”. Am Faclair Beag. Air a thogail 29mh dhen Chèitean 2017.
  3. carbon”. An Seotal. Air a thogail 29mh dhen Chèitean 2017.
  4. Emsley, John (2001): Nature's Building blocks. Oxford University Press. ISBN 0-19-850341-5. 
  5. Diamond and Graphite - Giant covalent substances”. BBC Bitesize. Air a thogail 12mh dhen Ògmhios 2020.
  6. Legon, Anthony C. (2017): “Sir Harold Walter Kroto. 7 October 1939 — 30 April 2016,” ann an: Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society, leabhar 63, td. 413-442. doi:10.1098/rsbm.2017.0003. Air a thogail 12mh dhen Ògmhios 2020.
  7. Argyllshire Coal”. Northern Mine Research Society. Air a thogail 12mh dhen Ògmhios 2020.
  8. Brora Coalfield”. Northern Mine Research Society. Air a thogail 12mh dhen Ògmhios 2020.
  9. Cool Graphite | Borrowdale, Lake District”. British Geological Survey. Air a thogail 12mh dhen Ògmhios 2020.

Ceanglaichean a-mach

Tha dealbhan ann an Wikimedia Commons cuideachd a tha ceangailte ris an aiste seo:

#Wikipedia® is a registered trademark of the Wikimedia Foundation, Inc. Wiki (Study in China) is an independent company and has no affiliation with Wikimedia Foundation.
This article uses material from the Wikipedia article Carbon, which is released under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 license ("CC BY-SA 3.0"); additional terms may apply. (view authors). Tha an t-susbaint seo ri fhaighinn fo CC BY-SA 3.0 mur eil an caochladh 'ga innse. Images, videos and audio are available under their respective licenses.

🔥 Top trends keywords Gàidhlig Wiki:

Carles Puigdemont i CasamajóPrìomh-DhuilleagAlfred WernerAmy WinehouseEadar-theangairBaisteachOilthigh YaleIolraCreideamhGrianArnold SchwarzeneggerBathar-cruaidhBBC a h-aonDràmaCruinneLeas-abhainnMòr-roinnMarilyn MonroeNeach-tasgaidhRoald AmundsenQuébecLeonardo da VinciRihannaCobhair:SusbaintMartin LutherFaidhle:Free-Fire-Accounts.jpgUicipeid:General disclaimerUicipeid:Doras na coimhearsnachdSònraichte:SearchAlfred NobelUicipeid:Ro-ràdhUicipeidUicipeid:Talla a' BhaileGàidhligSònraichte:RecentChangesFaidhle:James Cook Signature.svgNirribhidhAlexander StewartUicipeid:Cùisean an lathaJeane FreemanInnleadaireachdAn FhraingAn Cogadh MòrBhatarsaighMartin HeideggerLios Mór (Èirinn)An Rìoghachd AonaichteIain Mac a' GhobhainnLaideannCobhair:FòrmatadhDòmhnall Mac Fhionnlaigh nan DànAn Ruis11 an t-SultainCobhair:CleachdadhMatamataigGearmailtisSònraichte:MyContributionsRoinn-seòrsa:BunaiteachRoinn-seòrsa:CobhairCobhair:DeasaichEachdraidhGàidhlig na h-ÈireannCobhair:Duilleagan DeasbaireachdUicipeid:Tigh-cluicheCobhair:Cruthaich cunntasMòideal:CoordinatesSònraichte:MyTalkLiosta nam beathachSluagh-phoblachd na SìneMartin Luther King, Jr.An ÈipheitFaidhle:TUT-Ausstellung FFM 2012 47 (7117819557).jpgNa Stàitean AonaichteAn t-SeicFraingisAlexander BurnettCobhair:Puingean cudromachAn SaoghalBrabhsair-lìn🡆 More