Iarann

Gàidhlig editions of Wiki, an online encyclopedia


Is e eileamaid cheimigeach a tha ann an iarann le samhla Fe (Laideann: ferrum) agus àireamh atamach 26.

Iarann
Iron electrolytic and 1cm3 cube.jpg
Iarann
Clàr pillteach
HHe
LiBeBCNOFNe
NaMgAlSiPSClAr
KCaScTiVCrMnFeCoNiCuZnGaGeAsSeBrKr
RbSrYZrNbMoTcRuRhPdAgCdInSnSbTeIXe
CsBa*HfTaWReOsIrPtAuHgTlPbBiPoAtRn
FrRa**RfDbSgBhHsMtDsRgCnNhFlMcLvTsOg
*LaCePrNdPmSmEuGdTbDyHoErTmYbLu
**AcThPaUNpPuAmCmBkCfEsFmMdNoLr
Buadhan
SamhlaFe
Àireamh26
BuidheannIarann (8)
Ùine4
Blocad
SeòrsaMeatailt trastach
Buadhan stuthach
DathAirgead
Teothachd leaghaidh1811 K ​(1538 °C, ​2800 °F)
Teothachd goilidh3134 K ​(2862 °C, ​5182 °F)
Buadhan atamach
Tomad atamach/Da55.845(2)
Comh-dhealbhadh atamach[Ar] 3d6 4s2
Cor ogsaideachaidh−2, −1, +1,+2,+3,+4,+5,+6
1mh lùth aidheonachaidh/kJ mol–1762.5
2mh lùth aidheonachaidh/kJ mol–11561.9
3mh lùth aidheonachaidh/kJ mol–12957

Is e meatailt trastach bog a tha ann.Tha ceithir isotòpaichean nàdarra aige, 54Fe (5.8%), 56Fe (91.8%), 57Fe (2.1%) agus 58Fe (0.3%).[1]

Eachdraidh

Chleachdadh iarann san Èipheit mu thuairmse 3500 RC. Thàinig an t-iarann seo à dreagan.

Alotròpaichean

 
Diagram-chruthan iarainn.

'S e an cruth as cumanta aig bruthaidhean àbhaisteach a tha ann α-iarann, no ferrit. Cha urrainn do 0.021% de charboin a ruith ann an α-iarann.

Ach eadar 910 ºC is 1394 ºC de theothachd tha iarann a' gabhail na γ-iarann, no austenit. Dh'ainmicheadh an cruth seo air William Chandler Roberts-Austen, eòlaiche ann an obair-mheatailt san 19mh linn. 'S urrainn do 2% de charboin a ruith anns an cruth seo. Tha e glè chudromach airson cinneasachadh stàilinn.

Cleachdadh

Tha clach-iarainn ga theasachadh ann am fùirneis-iarainn.Tha sin a' cruthachadh iarainn mòlltaichte, mu 4% carbon, a tha brisg agus cruaidh.Ma tha iarann mòlltaichte ga theasachadh le Fe2O3 (haematit), tha sin a' cruthachadh iarann toinnte, mu 0.08% carbon, ach tha a' mhòr-chuid de chlach-iarainn a' dol na stàilinn.[2]Cleachdar iarann ann an gnìomhachas na togalach, mar as trice ann an stàilinn, air sgàth 's gu bheil stàilinn nas cruaidhe na iarann fìor-ghlan. Tha am pròiseas Haber a' cleachdadh co-thàthaidhean iarainn mar stuthan-chatailis.

Iomraidhean

  1. Atomic Weights and Isotopic Compositions for Iron”. National Institute of Standards and Technology. Air a thogail 11mh dhen Dàmhair 2016.
  2. Greenwood, N. N. ⁊ A. Earnshaw (1984): Chemistry of the Elements. Butterworth Heinemann. ISBN 0-7506-2832-4. 

#Wikipedia® is a registered trademark of the Wikimedia Foundation, Inc. Wiki (Study in China) is an independent company and has no affiliation with Wikimedia Foundation.
This article uses material from the Wikipedia article Iarann, which is released under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 license ("CC BY-SA 3.0"); additional terms may apply. (view authors). Tha an t-susbaint seo ri fhaighinn fo CC BY-SA 3.0 mur eil an caochladh 'ga innse. Images, videos and audio are available under their respective licenses.

🔥 Top trends keywords Gàidhlig Wiki:

Carles Puigdemont i CasamajóPrìomh-DhuilleagBulgàirisCobhair:SusbaintCobhair:VideoUicipeid:Ro-ràdhUicipeid:General disclaimerFaidhle:Free-Fire-Accounts.jpgSònraichte:RecentChangesSònraichte:SearchUicipeid:Doras na coimhearsnachdGàidhligAlbaUicipeid:Talla a' Bhaile20Uicipeid:Cùisean an lathaJohn Maynard KeynesDigital Object IdentifierLeabhar-eòlaisUicipeidEachdraidhCobhair:FòrmatadhCruinn-eòlasCòcaireachdNa Stàitean AonaichteCeòlCian-chonaltradhWikimedia CommonsSpòrsMartin LutherACleachdaiche:CreagNamBathais:IsotòpaicheanSònraichte:MyContributionsEòlas-inntinnMòideal:Check for unknown parametersCMusicBrainzRiochdair ath-bhuailteachVirtual International Authority FileEalain-lèirsinneachCo-chomharran an DomhainCoimpiutaireachdTwitterA' BheilgSònraichte:MyTalkAiltireachdFeallsanachdAn TuircFilmSincelejoTutankhamun16 an t-SamhainBith-eòlasTeicneòlasMòideal:NavboxCultar mòr-thaitneach30 an t-SamhainAndorraCànanAn Cogadh MòrRoinn-seòrsa:Cobhair2003Sidney AltmanDealanJazzWikimediaFaidhle:Crystal Clear app wp.pngFaidhle:Wikinews-logo.pngFarpais Foirmle a h-Aon na Cruinne 2021CollinAn t-Aonadh EòrpachMalairtBàrdachdBristolAistean a dh'fheumas a h-uile uicipeidInnleadaireachdAn t-Suain5 an DùbhlachdSaoghal🡆 More