Մայրի: բույսերի ցեղ

Մայրին (լատին․՝ Cedarm), սոճազգիների (Pinaceae) ընտանիքի ասեղնատերև մշտադալար, փշատերև ծառ է։ Հայտնի է 4 տեսակ։ Հայաստանի չոր մերձարևադարձային գոտիներում աճեցվում է մայրի հիմալայանը (C.

Մայրի
Մայրի: Կենսաբանական նկարագիր, Տարածում, Պատմություն
Դասակարգում
Թագավորություն  Բույսեր (Plantae)
Վերնաբաժին Cycadophytanae
Տիպ/Բաժին Մերկասերմեր (Pinophyta)
Դաս Pinopsida
Կարգ Ասեղնատերևավորներ (Pinales)
Ընտանիք Սոճազգիներ (Pinaceae)
Ենթաընտանիք Եղևինայիններ (Abietoideae)
Ցեղ Մայրի (Cedrus)
Trew, 1757
Տարածվածություն

Տաքսոնի տարածվածությունը
Տաքսոնի տարածվածությունը

deodara)։

Կենսաբանական նկարագիր

Մայրի: Կենսաբանական նկարագիր, Տարածում, Պատմություն 

Նրա բարձրությունը 25-50 մ է, բնի տրամագիծը՝ մինչև 3 մ։ Մայրու բաց կանաչի մինչև արծաթագույն ասեղնատերևները երկար են՝ 25-50 մմ, և կազմում են բրգաձև կամ հովանոցաձև լայն սաղավարթ, 3-4-կողանի, կոշտ, սուր ծայրով, ծակող, մուգ կանաչից մինչև արծաթամոխրագույն։ Կարճացած ընձյուղների վրա ասեղնատերևները փնջաձև են, երկար ընձյուղների վրա՝ մեկական՝ պարուրաձև դասավորված։ Միատուն է։ Ծաղկում է աշնանը։ Կոները մեկական են, հիմնականում՝ երկարավուն-ձվաձև կամ տակառաձև։ Այս ծառի կարմրաշագանակագույն հասուն կոները ձվաձև են և խոշոր՝ 5-11 սմ երկարությամբ։ Կարճ ընձյուղների վրա ասեղնատերևները փնջաձև են, երկար ընձյուղների վրա՝ մեկական՝ պարուրաձև։

Տարածում

Հայտնի է մայրու 4 տեսակ՝ տարածված Հյուսիսային Աֆրիկայում, Լիբանանում, Թուրքիայում, Հիմալայներում և այլուր։ Ղրիմում, Հարավային Կովկասում, Միջին Ասիայում մշակվում են ատլասյան և հիմալայան մայրիները։ Հայաստանի Լոռու և Տավուշի մարզերում աճեցվում է հիմալայան մայրի։

Պատմություն

Ռուսաստանում հաճախ մայրի են անվանում սիբիրյան սոճին, որը գեղեցիկ, հզոր, 40 մ բարձրության ծառ է։ Ապրում է մինչև 500 տարի։ Բնափայտն ամուր է, թեթև ու գեղեցիկ։ Ծառերի խեժից պատրաստում են բևեկնախեժ և բևեկնայուղ։ Ասեղնատերևներից պատրաստված թուրմն օգտագործում են որպես հակալնդախտային միջոց։ Մայրին համարվում է անմահության խորհրդանիշ։

Հայաստանում մայրի աճեցնում են շատ վաղուց։ Հին Հայաստանում հարգի էր փյունիկյան մայրին։ Մ. թ. ա. 3-րդ դարի վերջին հայոց Երվանդ Դ թագավորն Ախուրյան գետի ափին տնկել է մայրու անտառ և ավանել «Ծննդոց անտառ»։

Կիրառում և նշանակություն

Սերմը թունավոր է, եռանկյունաձև, խեժոտ։ Ուտելի չէ։ Բնափայտը դեղնավուն է կամ կարմրավուն, բուրավետ, սնկերի և միջատների նկատմամբ՝ կայուն։ Գեղազարդիչ է. օգտագործվում է տնկարկներում, հիմնականում՝ ծառուղիներ ստեղծելիս։ Մայրու բնափայտից պատրաստել են ռազմակառքեր, նիզակակոթեր, զարդատուփեր։ Ըստ ավանդության՝ մայրու ծառից է պատրաստվել Նոյյան տապանը։ Մայրու տերևը պատկերված է Լիբանանի դրոշի վրա։

Պատկերասրահ

Հիմալայներ (Cedrus deodara

Դասակարգում

Դասը ընդգրկում է 4 տեսակ.

  • Cedarm atlantica (Endl.) Manetti ex Carrière
  • Cedarm brevifolia (Hook.f.) Elwes & A.Henry, Cedarm libani
  • Cedarm deodara (Roxb. ex Lamb.) G.Don
  • Cedarm libani A.Rich.

Ծանոթագրություններ

Գրականություն

  • Забелин И. И. Род 8. Cedrus — Кедр // Деревья и кустарники СССР. Дикорастущие, культивируемые и перспективные для интродукции. / Ред. тома С. Я. Соколов и Б. К. Шишкин. — М.—Л.: Изд-во АН СССР, 1949. — Т. I. Голосеменные. — С. 176—184. — 464 с. — 3000 экз.
  • Род 40. Кедр — Cedrus Link // Флора СССР. В 30 т. / Гл. ред. акад. В. Л. Комаров; Ред. тома М. М. Ильин. — М.—Л.: Изд-во АН СССР, 1934. — Т. I. — С. 159. — 302 + XVI с. — 5000 экз.
  • Christopher J. Earle: Informationen zur Gattung Cedrus bei The Gymnosperm Database, 2007. (engl.)
  • Michael P. Frankis: Generic Inter-Relationships in Pinaceae. In: Notes of the Royal Botanical Garden Edinburgh. Band 45, Nr. 3, 1988, S. 527–548, online – Systematik und genaue Beschreibung mit Detailskizzen der Pflanzenteile der Gattungen (engl.).

Արտաքին հղումներ

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ Մայրի: Կենսաբանական նկարագիր, Տարածում, Պատմություն 
Մայրի: Կենսաբանական նկարագիր, Տարածում, Պատմություն Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մայրի» հոդվածին։
Մայրի: Կենսաբանական նկարագիր, Տարածում, Պատմություն Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մայրի» հոդվածին։

Tags:

Մայրի Կենսաբանական նկարագիրՄայրի ՏարածումՄայրի ՊատմությունՄայրի Կիրառում և նշանակությունՄայրի ՊատկերասրահՄայրի ԴասակարգումՄայրի ԾանոթագրություններՄայրի ԳրականությունՄայրի Արտաքին հղումներՄայրիԼատիներենԾառՍոճազգիներ

🔥 Trending searches on Wiki Հայերեն:

ԱստիգմատիզմԱծանցյալԼիտրԴերանունԽաղողՍարդարապատի հերոսամարտՇաքարային դիաբետԵղվարդՇեղանկյունՍահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունԹրոմբոցիտՊյութագորասի թեորեմՄովսես ԽորենացիՎլադիմիր ԳասպարյանՀնդեվրոպական լեզուներՈչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոցներՍիրիաՍյունիքի մարզՖրենկ ՍինատրաՈւղղանկյուն եռանկյունԾաղկեվանքԱնտառային կատուՀին աստվածներ (դրամա)Հին ՀռոմՄիավորված ազգերի կազմակերպությունԱլեքսանդր ՄակեդոնացիՀամակարգային կարմիր գայլախտՌուբինյաններՀունգարիաԼեղապարկՀայաստանի առաջին հանրապետությունԱզատի ջրամբարԻմպրեսիոնիզմՕհմի օրենքԱսորիներԼոգիստիկաԿոռուպցիաԱլեքսանդր ԹամանյանԿոտայքի մարզԱրջերՓորլուծությունՎիժում (հղիության կրելախախտ)Բանակում (հեռուստասերիալ)Աղիների բորբոքային հիվանդությունՇագանակագեղձԼյարդի հիվանդություններԱռաջավորասիական ընձառյուծԱբովյան (քաղաք)Ուիլյամ ՇեքսպիրՀայերենի այբուբենԳարեգին ՆժդեհԱրյան ճնշումՀայաստանի բուհերի ցանկՖրեդերիկ ԲանտինգԵռանկյունՄիզոպրոստոլ«ԴատաԼեքս» դատական տեղեկատվական համակարգՎահան Բիչախչյան (ֆուտբոլիստ)ՉինաստանՎարդան Ղուկասյան (քաղաքական գործիչ)Տրդատ ԳՎիքիպահեստՀորոսկոպԶատիկՀամասեռականությունՇառլ ԱզնավուրԹոքերMarvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերքՀեկտարԼյարդի ցիռոզՎի (երգիչ)ԾովԽատուտիկՄերկուրի (մոլորակ)Մեծ ՀայքԹռչուններԼյարդՆյարդային համակարգ🡆 More