Nov-Jorkio: Usona ŝtato en nordorienta Usono

Nov-Jorkio aŭ Nov-Jorko (angle State of New York aŭ ) estas subŝtato de Usono.

Nov-Jorkio: Loĝantaro, Historio, KantonojĈi tiu artikolo temas pri subŝtato de USA. Por urbo rigardu la paĝon Novjorko.

Ĝi enhavas la metropolon Novjorko. Nov-Jorkio situas en la nordorienta Usono kaj havis 19.849.399 loĝantojn en 2017 kaj terareon de 127.190 km2 (proksimume la areo de Anglio). Nov-Jorkio estas okcidente de Nov-Anglio, norde de Pensilvanio kaj Nov-Ĵerzejo, oriente de la Kanada provinco de Ontario kaj sude de la Kanada provinco de Kebekio.

Nov-Jorkio: Loĝantaro, Historio, Kantonoj
Nov-Jorkio
Ŝtato Nov-Jorkio
Ŝtata flago de Nov-Jorkio Ŝtata blazono de Nov-Jorkio
(Flago de Nov-Jorkio) (Blazono de Nov-Jorkio)
Ŝtata kromnomo: The Empire State ("La Imperio-Ŝtato")
Mapo de Usono kun Nov-Jorkio montrata
Aliaj subŝtatoj de Usono
Ĉefurbo Albeno
Plej granda urbo Novjorko
Ŝtatestro Kathy Hochul (D)
(ekde 24-a de aŭgusto 2021)
Areo 141.300 km² (27-a)
Loĝantaro (2020)
 - Loĝantaro 19.465.197 (3-a)
 - Denso 159 /km² (7-a)
Aliĝo
 - Dato 26-a de julio 1788
 - Ordo 11
Horzono UTC -5/-4
Latitudo 40° 30' N al 45° 1' N
Longitudo 71° 51' U al 79° 46' U
Larĝeco 455 km
Longeco 530 km
Alteco
 - Plej alta Mount Marcy, 1628,57 m
 - Meza alteco 300 m
 - Plej malalta Atlantika Oceano, 0 m
Mallongigoj
 - USPS NY
 - ISO 3166-2 US-NY
Retejo http://www.ny.gov
Nov-Jorkio: Loĝantaro, Historio, Kantonoj
vdr

Nov-Jorkio aprobis poŝtelefonan kaj retan sportajn vetojn kiel parto de la ŝtata buĝeto ekde 2022.

Loĝantaro

Nov-Jorkio: Loĝantaro, Historio, Kantonoj 
denseco de la loĝantaro en Nov-Jorkio

Nov-Jorkio estas la kvara plej granda Usona ŝtato laŭ loĝantaro: nur Kalifornio, Teksaso, kaj Florido estas pli grandaj.

La ĉefaj partoj de la ŝtato estas (kun % de Nov-Jorkianoj):

62% de la ŝtatanoj loĝas en la aglomeraĵo de Novjorko.

Politike, Novjorko kutime voĉdonas maldekstren, Upstate dekstren, do la batalkampo de la ŝtato estas en Longinsulo kaj Westchester.

La urbo Novjorko, havante 8.008.278 loĝantojn (2000), estas grava monda centro por komerco kaj financoj. La stabejo de la Unuiĝintaj Nacioj troviĝas en la urbo. Dek milionoj, kiuj loĝas en la aglomeraĵo de Novjorko, loĝas ekster la ŝtato en norda Nov-Ĵerzejo kaj sudokcidenta Konetikuto.

Nov-Jorkio: Loĝantaro, Historio, Kantonoj 
la "kapitolo" de Nov-Jorkio

Ne-metropola Nov-Jorkio enhavas la Adirondak-Montaron kaj Katskil-Montaron, la riveron Hudsono, la Fingrajn Lagojn, la Niagaran Akvofalaron, kaj la gravajn urbojn:

Nov-Jorkio: Loĝantaro, Historio, Kantonoj 
Giovanni da Verrazzano

La okcidenta limo estas la Lago Erio, la nordokcidenta la Lago Ontario kun Kanado je la aliflanka bordo, kaj ankaŭ norde la limo estas kun Kanado - nordokcidente per la Rivero Sankt-Laŭrenco. Ĉe la Niagara Akvofalaro, inter la du grandaj lagoj en la okcidento apud Kanado, 150 milionoj litroj da akvo falas ĉiusekunde (150.000 m3/s) en la Niagaran kanjonon, kaj generas multan elektran potencon, eĉ por la malproksima Novjorko mem.

Historio

Giovanni da Verrazano (1524) kaj Henry Hudson (1609) vizitis la Hudsonan Riveron, sed Nederlando formis la unuan kolonion, Nov-Nederlandon en 1624. Peter Minuit aĉetis Manhattan-Insulon de la Indianoj Kanarsiaj (Canarsee) por 60 guldenoj da komercaĵoj (= 24 dolaroj laŭ mito). La Nederlandanoj fondis multajn urbetojn; Nov-Amsterdamo (Novjorko), Fortikaĵo Orange (Albeno, la ĉefurbo de la ŝtato), Breuckelen (Brooklyn), kaj Schenectady.

Nov-Jorkio: Loĝantaro, Historio, Kantonoj 
Mapo de Nov-Nederlando (17-a jarcento)

Nov-Jorkio iĝis Brita kolonio en 1664, kaj okazis konfliktoj kun la francoj en la nordo (Lago Champlain, Mohawk Valo, kaj en la Niagara Regiono.) Post la Franca-kaj-Indiana Milito, en Novjorkio okazis multaj bataloj de la Revolucia Milito kontraŭ Britio. Norde de Novjorko situas fortikaĵo West Point, strategie tre grava loko por preventi ke la britoj kaptu la riveron kaj apartigu la ŝtataron. Ĉe West Point oni poste starigis faman militistaran akademion. La 26-an de julio, 1788, Nov-Jorkio fariĝis la dek-unua ŝtato de la nova Usono.

Kantonoj

Nov-Jorkio konsistas el 62 kantonoj:

Nov-Jorkio: Loĝantaro, Historio, Kantonoj 
Skema mapo pri la kantonoj
Nov-Jorkio: Loĝantaro, Historio, Kantonoj 
Geografia mapo de Nov-Jorkio

Servoj

Eksteraj ligiloj

Vidu ankaŭ

Referencoj

Nov-Jorkio: Loĝantaro, Historio, Kantonoj 
La rivero Hudson
Nov-Jorkio: Loĝantaro, Historio, Kantonoj 
La akvofalo de Niagaro
Nov-Jorkio: Loĝantaro, Historio, Kantonoj 
Novjorko
Nov-Jorkio: Loĝantaro, Historio, Kantonoj 
Albany (Albeno)
Nov-Jorkio: Loĝantaro, Historio, Kantonoj 
Buffalo
Nov-Jorkio: Loĝantaro, Historio, Kantonoj 
Rochester

Tags:

Nov-Jorkio LoĝantaroNov-Jorkio HistorioNov-Jorkio KantonojNov-Jorkio ServojNov-Jorkio Eksteraj ligilojNov-Jorkio Vidu ankaŭNov-Jorkio ReferencojNov-JorkioAngla lingvoAnglioKanadoKebekioNov-AnglioNov-ĴerzejoNovjorkoOntarioPensilvanioSubŝtatoj de UsonoUsono

🔥 Trending searches on Wiki Esperanto:

Monda Tago de la LibroFingrumadoSodomo kaj GomoroPentrista stabloVikimedia KomunejoAĉaĉarioSkisaltejo Rhodaer Grund (Erfurto)4-DekenoGlano (peniso)1-a SAT-Kongreso 1921AlpojAlmenara (stacidomo)2-NonenoPentristoListo de urboj de AzerbajĝanoŜtato PalestinoKastelo de Magny-en-BessinLegoscioRevuoBaltimore (Marilando)CUM (Tjumeno)La Llosa de RanesBasbaloIranoBHÉVĈina lingvaroListen to WikipediaVergilioMikenoTubjoAstrud GilbertoSvahillingva VikipedioKonvencioj de Vieno pri diplomatioŜtato BajelsoPropagandoRijksmuseumSão Brás de AlportelKartagoRIA NovostiPeter HiggsMurpentraĵoInformo-rehavigoKondomoLernejoAŭstralioHomedojL. L. ZamenhofFrancio4-UndekenoRoterdamoĈefuzantoOtomana ImperioVila Real de Santo AntónioDon Manuel Osorio Manrique de Zúñiga, infanoGaono de VilnoGjumriĴerzejoHaute-SavoieAskioSlovaka VikipedioPeter Karl ThurwieserEkspresionismoFekadoŜtato Rivers🡆 More