Seysmik Toʻlqinlar

Seysmik toʻlqinlar - zilzila oʻchogʻi, portlash, kuchli zarba va boshqa tebranish hamda silkinish manbalaridan tarqaladigan tebranishlar.

Kuchli zilzila oʻchogʻiga yaqin joylarda seysmik toʻlqinlar sekundning 1/10 ulushiga teng vaqtda vayron qiluvchi kuchga ega boʻladi. Epitsentrdan ancha uzoq masofadagi seysmik toʻlqinlar elastik toʻlqinlar hisoblanadi. Deformatsiya turiga koʻra, boʻylama, koʻndalang va sirtki toʻlqinlar tarqalishiga ko'ra quydagilarga bo'linadi:

Seysmik Toʻlqinlar
Boʻylama va sirtki toʻlqinlar
Seysmik Toʻlqinlar
Seysmografda koʻringan p-toʻlqin (birlamchi) va s-toʻlqinlar (ikkilamchi)

Refraksion, difraksion va almashinuvchi toʻlqinlar; tarqalish vaqtiga koʻra, muntazam va nomuntazam toʻlqinlar;

Seysmik razvedkada foydalanilishiga koʻra, foydali va xalaqit beruvchi toʻlqinlarga boʻlinadi. Eng koʻp tarqalgani boʻylama toʻlqinlar va koʻndalang toʻlqinlardir. Boʻylama seysmik toʻlqinlar harakati natijasida muhitning hajmi oʻzgaradi — siqiladi hamda choʻziladi. Muhit zarrachasining tebranishi toʻlqin tarqalish yoʻnalishi boʻylab sodir boʻladi. Koʻndalang seysmik toʻlqinlar muhitda hajmiy oʻzgarishlar hosil qilmaydi, muhit zarrachasining tebranishi toʻlqin tarqalishi yoʻnalishiga perpendikular boʻladi. Boʻylama toʻlqinlar yer qobigʻi, mantiyasi va yadrosini, koʻndalang toʻlqinlar esa faqat yer qobigʻi va mantiyasini kesib oʻtadi. Yerning yadrosi suyuq holatda boʻlganligi uchun undan koʻndalang toʻlqinlar oʻta olmaydi. Toʻlqinlar har xil tezlik bilan tarqaladi. Eng tez tarqaluvchi toʻlqin boʻylama toʻlqin. Seysmik toʻlqinlarning umumiy quvvati magnituda bilan belgilanadi. Yer yuzasida seysmik toʻlqinlarning tarqalishini kuzatish yerning tuzilishini oʻrganishga imkon beradi. Neft va gaz konlari geologiyasini oʻrganish, turli strukturalarni topish va ularni chuqur parmalashda, muhandislik geologiyasining muhim masalalarini hal etishda seysmik toʻlqinlar hisobga olinadi.




Tags:

DeformatsiyaEpitsentrZilzila

🔥 Trending searches on Wiki O‘zbek:

HujjatQatarQunut duosiTemir yoʻl transportiEiffel minorasiDezinfeksiyaTerrorizmShomahmudovlar oilasiHayrat ul-abrorMustaqil davlatlar hamdoʻstligiIbtidoiy jamiyatIrodaQargʻalarHarbiy unvonlarQoʻqon xonligiRavishLipidlarStol tennisiMisrIngliz tiliQon ketishiOltinHukmAutizmBronxial astmaQutadgʻu biligDiqqatTakbirOʻtkan kunlarMesopotamiyaAdabiy tilLotin alifbosiQushlarKirish soʻzlarYuridik shaxsApple Inc.Davlat byudjetiSadriddin AyniyNodiraGermaniya birinchi jahon urushi davridaTaqlid soʻzlarFargʻona viloyatiParonimlarTarovih namoziKoreya RespublikasiEshitish analizatorlariEmbriologiyaYan Amos KomenskiyKuydirgiMuhammad Sodiq Muhammad YusufSoʻz turkumlariAluminiyMoliya bozoriBezgakToʻlqinlarFizioterapiyaProteinlarBuxoro viloyatiOdamBosimOʻsishInsoniyat tarixidagi 100 eng nufuzli shaxsNavroʻzPokistonOperaOʻtkir HoshimovRomanOʻsmalarKoinotSubsidiyaIqtisodiyotJazoirQadimgi MisrEpilepsiyaHasharotlarMineral oʻgʻitlarPyotr Ilich ChaykovskiyXiva xonligiSardor Umrzoqov🡆 More