Turcyzm

Turcyzm – zapożyczenie językowe z języka tureckiego lub któregokolwiek z języków tureckich

Turcyzmy w języku polskim

Większość zapożyczeń z tureckiego w języku polskim pojawiła się w okresie ożywionych kontaktów Rzeczypospolitej z Turcją, czyli w XVI i XVII w. Wiele z tureckich wyrazów przyswojonych przez polszczyznę dotyczy ówczesnych realiów, zwłaszcza militarnych. Często są to wyrazy, które przyszły do języka polskiego za pośrednictwem innych języków. Jako rutenizmy (ukrainizmy), a jedynie pośrednie zapożyczenia z tureckiego należy uznać takie wyrazy jak: basza, bohatyr (później: bohater), buhaj, haracz, janczar, kajdany, koczować, kołpak, kurhan, tapczan, wataha. Węgierskie pośrednictwo mają kontusz, papuć.

Bezpośrednie zapożyczenia z tureckiego to m.in.: atłas, buzdygan, chałwa, chan, dywan, kawa, kilim, kobierzec, kotara, makata, wezyr.

Nie dla wszystkich wyrazów można jednoznacznie ustalić pochodzenie, np. według Bogdana Walczaka (por. przypis 1) bazar to pośrednie zapożyczenie z tureckiego, a w WSJP ten wyraz jest oznaczony jako zapożyczenie z języka perskiego.

Turcyzmy w języku niemieckim

Również w języku niemieckim turcyzmy to często zapożyczenia pośrednie, np.: Kiosk, Diwan, Sorbet są bezpośrednimi zapożyczeniami z języka francuskiego lub włoskiego, Heiduck z węgierskiego. Z kolei Harem, Kaftan, Mumie to bezpośrednie zapożyczenia z tureckiego, ale pośrednie z języka arabskiego.

Przypisy

Bibliografia

  • Stanisław Stachowski, Słownik historyczny turcyzmów w języku polskim, Kraków: Księgarnia Akademicka, 2007, ISBN 978-83-7188-046-9, OCLC 233466327.
  • Wiesław Boryś: Słownik etymologiczny języka polskiego. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2005.
  • Ryszard Lipczuk, Katarzyna Sztandarska: Türkismen in deutschen Wörterbüchern, [w:] (red.) Elżbieta Mańczak-Wohlfeld, Barbara Podolak, Words and dictionaries. A Festschrift for Professor Stanisław Stachowski on the Occasion of His 85th Birthday. Kraków: Jagiellonian University Press, 2015, s. 181–192.
  • Bogdan Walczak: Zarys dziejów języka polskiego. Poznań: Kantor Wydawniczy SAWW, 1995.
  • Wielki słownik języka polskiego PAN (WSJP PAN)[2]
  • Współczesny język polski pod red. Jerzego Bartmińskiego. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2001.

Tags:

Turcyzm y w języku polskimTurcyzm y w języku niemieckimTurcyzm PrzypisyTurcyzm BibliografiaTurcyzmJęzyk tureckiJęzyki turkijskieZapożyczenie językowe

🔥 Trending searches on Wiki Polski:

Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej 2006Pancerniki typu North CarolinaBlackjackJarosław StróżykŁudogorec RazgradFord EscortPoniedziałek WielkanocnyGareth BaleBanderowcyMiami OpenAaron Taylor-Johnson18 Dywizja ZmechanizowanaSzwajcariaCzeczeniaBoeing 737WaliaMount EverestKamil GlikMistrzostwa Europy w Piłce Nożnej 2004RosjaPapa Dance (zespół muzyczny)Irlandia PółnocnaAndrzej SewerynZofia HolszańskaMarilyn MonroeOpoleIrlandiaPrawa człowiekaBiałoruśJan Kaczkowski (1977–2016)Ilia MalininWilhelm (książę Walii)SeszeleJacek OzdobaSiły PowietrzneJeńcy alianccy w niewoli japońskiejZiemiaRobert LewandowskiProblem n ciałJoanna KuligKościół katolickiSwastykaTadeusz KościuszkoAnna SeniukKrzysztof BosakKoniec śmierciKarol StrasburgerSzczecinChorwacjaJowiszAudi A3Kazimierz III WielkiReprezentacja Gruzji w piłce nożnej mężczyznMarco van BastenKorea PółnocnaKatarzyna (księżna Walii)PrącieMistrzostwa Świata w Piłce Nożnej 2002CynizmBMW serii 5ArmeniaCzęstochowaRuch Naprawy PolskiMistrzostwa Europy w Piłce Nożnej 2020GdańskNorwegiaLista uzbrojenia i sprzętu bojowego Wojsk LądowychKen MilesSanahCzosnek niedźwiedziSibebePrima aprilisCzesław MichniewiczKoprofiliaOktawian AugustMistrzostwa Europy w Piłce Nożnej 2024 (eliminacje)Aleksander MacedońskiMistrzostwa Świata w Piłce Nożnej 2026 (eliminacje strefy AFC)🡆 More