שלום עליכם (שרייבער)

שלום עליכם (שרייבער): יידישיסטישער קעניג אין שרייבעריי

שלום עליכם (פּען־נאָמען פֿון שלום נַחומאָוויטש ראַבינאָוויטש) (כ"ו אדר א' ה'תרי"ט - י' אייר ה'תרע"ו) איז געווען אַ שרײַבער, איינער פֿון די באַרימטסטע קלאַסיקער פֿון דער ליטעראַטור אויף ייִדיש. ער האָט געשריבן איבערהויפּט אויף דער ייִדישער שפּראַך, אָבער אויך אויף רוסיש און העברעיִש.

שלום עליכם
SholemAleichem.jpg
געבורט18 פעברואר 1859 (יוליאניש)
אוקראינע רעדאקטירן דעם פֿאקט ביי וויקידאטן
טויט13 מאי 1916 (אלט 57)
ניו יארק, פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע רעדאקטירן דעם פֿאקט ביי וויקידאטן
מדינהרוסלענדישע אימפעריע, פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע רעדאקטירן דעם פֿאקט ביי וויקידאטן
פאךדראמאטורג, שרייבער רעדאקטירן דעם פֿאקט ביי וויקידאטן
sholemaleichem.org
רעדאקטירן אין וויקידאטן וואס פארזארגט טייל פון דער אינפארמאציע אין דעם מוסטער OOjs UI icon info big.svg
    דער ארטיקל דיסקוטירט דעם שרייבער פון ראמאנען. טאמער זוכט איר אן אנדער באדייטונג, זעט שלום עליכם (באדייטן).
SholemAleichem.jpg

פֿון זײַנע באוווּסטע ביכער: טבֿיה דער מילכיקער, מנחם מענדל, מאָטל פּייסע דעם חזנס.

ביאָגראפיע

שלום עליכם איז געבוירן אין אוקרײַנע כ"ו אדר א' ה'תרי"ט, צו זײַן פֿאָטער מנחם נחום ראַבינאָוויטש, אַ סוחר, און זײַן מוטער חיה אסתר.

די עלטערן זײַנע זענען געווען פֿרומע חסידישע ייִדן, אָנהענגער פֿונעם רבי ר' דוד פֿון טאַלנע זי"ע.

אויך שלום, זײַענדיק א יונגער בחור, האָט אַ מאָל באַקומען אַ שטרענגן אָנזאָג פֿונעם רבי׳ן, דעם טאלנער מגיד, אַז ער שרײַבט גוט, אָבער אויף צדיקים זאָל ער חלילה קיין מאָל ניט זינדיקן מיטן פֿעדער. און ער האָט טאַקע געהאַלטן וואָרט, און קיין מאָל ניט געשריבן שלעכט וועגן חסידות און רביים.

ער האָט חתונה געהאַט מיט אָלגאַ לאָיעוו און זיי האָבן געהאט זעקס קינדער.

שרײַבער

שלום עליכם האָט אָנגעהויבן שרײַבן אויף ייִדיש אין 1883. סה"כ האָט ער אָנגעשריבן פערציק ביכער אויף ייִדיש. שוין אין 1890 איז ער געווען די צענטראַלע פֿיגור אין דער ייִדישער ליטעראַטור.

שלום עליכם איז פֿון די בעסטע דערצייגער פֿון ייִדישע געשריבענע אַרטיקלען, וואָס האָבן אין זיך אַזאַ סארט לעבהאַפֿט, מיט פֿאַנטאַזיע און הומאָר, וואָס איז דערמיט באגלייט, אַז ס'איז באמת צום באַוואונדערן. דאָס רוב פֿון זײַנע ווערק זענען באַזירט אויף יאָ געלט נישט געלט, דאָס אָרעמע לעבן און שלימזלדיקער מצב פֿונעם גלות–ייִדן אין מזרח–אייראָפּע, דער גלוסט צו ציון און דעם ייִדנס חלום אויף הימל גוטס.

די תוכנ'פולע ארטיקלען זיינע, האבן געשלאגן ווארצלען גאר טיף און זיך פארשפרייט גאר ווייט, טראץ וואס אין זיינע לעבנס טעג האט ער נישט זוכה געווען צו זען די ריכטיגע פירות, איז אבער שפעטער וואס א צייט מער, געווארן היסטאריש באקאנט זיין נאמען, ווען סיי אין אוקריינא און סיי אין מדינת ישראל, ווערן מיט כבוד גערופן הויפט קווארטלען אויף זיין נאמען, שלום עליכם גאס, שלום עליכם הויז, און דאס טראדיציאנאלע שפיל, וואס לויפט שוין אפאר דורות אין די וועלטס טריבונעס, 'דער פידלער אויפן דאך', איז אפשטאמיג פון זיינס א פארשריפט 'טעוויע דער מילכיקער'.

אין יאהר ה'תשנ"ו האט מען אויפגעשטעלט אין תל אביב דאס שלום עליכם הויז אויף זיין נאמען.

אין תשס"ט, לכבוד דעם הונדערט און פופציקסטן יאר זייט זיין געבורט, האט דער כנסת אין מדינת ישראל אפגעהאלטן א יידיש טאג.[1]

שלום עליכם איז נפטר געווארן אין ניו יארק י' אייר ה'תרע"ו.

אייניגע סלאגאנען, פון שלום עליכם אין זיינע מאמרים:

  • דאס שוועבל צינד זיך שנעל, אבער לעשט זיך אויך שנעל.
  • אז מ'האט ניט קיין פינגער, קאן מען קיין פייג ניט מאכן.
  • אז מ'שפילט מיטן קאץ, דארף מען פארנעמען דעם קראץ.

ביבליאגראפיע

זעט אויך

ביכער און פילמען איבער אים און זיינע ווערק

ייִדיש

  • מענשלאַך און סצענעס, זעכצן צייכענונגען צו שלום-עליכמס לעצטער ווערק: "מאטל פייסי דעם חזנס יונגל", באַלייט-ווארט פון בעל מחשבות, כלל פארלאג, בערלין, תרפ"ג. (50 עקז' געדרוקט מיט ספּעציעהלע פּאפּיהר געבונדן אין לעהדער)
  • דאס שלום עליכם בוך, רעדאקטיהרט דאָרעך זײַן איידעם י.ד. בערקאוויטש, שלום-עליכם בוך קאמיטעט, נו יארק, תרפ"ו, 382 ז'.
  • טעוויע, שווארץ-און-ווײַס פילם, נו יארק, 1939.
  • אונדזערע ראשונים, זכרונות-דערציילונגען וועגן שלום-עליכם און זיין דור, י. ד. בערקאוויטש, המנורה, ה'תשכ"ו. פינעף בענדער.
  • שלום-עליכם אין אמעריקע: די געשיכטע פון א קולטור-העלד, ייווא, 1990. (יודיש און עהנגליש)

העברעיִש

  • הצד האפל בצחוקו של שלום עליכם, דן מירון, עם עובד, תל אביב, ה'תשס"ד, 320 ז'.

עננגליש

וועבלינקען

רעפערענצן

This article uses material from the Wikipedia ייִדיש article שלום עליכם (שרייבער), which is released under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 license ("CC BY-SA 3.0"); additional terms may apply. (view authors). דער אינהאַלט איז פֿאַראַן אונטער CC BY-SA 3.0 ווען נישט באוויזן אנדערש. Images, videos and audio are available under their respective licenses.
#Wikipedia® is a registered trademark of the Wikimedia Foundation, Inc. Wiki (DUHOCTRUNGQUOC.VN) is an independent company and has no affiliation with Wikimedia Foundation.

In other languages:

/** SHOW / HIDE SECTION**/function mfTempOpenSection(getID) {var x = document.getElementById("mf-section-"+getID); if (x.style.display === "none") { x.style.display = ""; } else { x.style.display = "none"; }}