Pirinç: Buğdaygiller (Poaceae) familyasından otsu bir bitki türü

Pirinç, Buğdaygiller familyasından Oryza sativa (Asya pirinci) veya daha az yaygın olarak Oryza glaberrima (Afrika pirinci) türüne ait bitki ve bu bitkinin tohumlarıdır.

Yabani pirinç adı genellikle terim her ne kadar yabani ve evcilleştirilmiş olsa da Zizania ve Porteresia cinslerinin türleri için kullanılır ayrıca ilkel veya ekilmemiş Oryza çeşitleri için de kullanılabilir.

Çeltik
Pirinç: Özellikler, Pirincin işlenmesi ve yan ürünleri, Pirinç tipleri
Biyolojik sınıflandırma
Âlem: Plantae
Bölüm: Magnoliophyta
(Kapalı tohumlular)
Sınıf: Liliopsida
(Bir çenekliler)
Takım: Poales (Buğdaylar)
Familya: Poaceae
(Buğdaygiller)
Alt familya: Ehrhartoideae
Oymak: Oryzeae
(Pirinçgiller)
Cins: Oryza
L.

Oryza barthii
Oryza glaberrima
Oryza latifolia
Oryza longistaminata
Oryza punctata
Oryza rufipagon
Oryza sativa

Pirinç: Özellikler, Pirincin işlenmesi ve yan ürünleri, Pirinç tipleri
Kahverengi, beyaz ve kırmızı indica pirinci karışımı, ayrıca yabani pirinç, Zizania türleri

Bir tahıl olarak ıslah edilmiş pirinç, dünyadaki insan nüfusunun yarısından fazlası için, özellikle Asya ve Afrika'da en yaygın tüketilen temel gıdadır. Şeker kamışı ve mısırdan sonra dünya çapında en yüksek üçüncü üretime sahip tarım ürünüdür. Şeker kamışı ve mısır mahsullerinin büyük bölümleri insan tüketimi dışındaki amaçlar için kullanıldığından, pirinç dünya çapında insanlar tarafından tüketilen kalorinin beşte birinden fazlasını sağlayan, insan beslenmesi ve kalori alımı açısından en önemli gıda ürünüdür. Birçok pirinç çeşidi vardır ve mutfak tercihleri bölgesel olarak değişir.

Pirinç: Özellikler, Pirincin işlenmesi ve yan ürünleri, Pirinç tipleri
Küçük rüzgarla tozlaşan çiçeklerle Oryza sativa

Pirinç yetiştirmek için geleneksel yöntem, genç fideleri yerleştirirken veya sonrasında tarlaları sular altında bırakmaktır. Bu basit yöntem iyi bir sulama planlaması gerektirir ancak su altında büyüme durumu olmayan daha az dayanıklı yabani ot ve haşere bitkilerinin büyümesini azaltır ve haşereyi caydırır. Pirinç ekimi için su basması zorunlu olmasa da, diğer tüm sulama yöntemleri büyüme dönemlerinde yabani ot ve zararlı kontrol için daha fazla çaba ve toprağı gübrelemek için farklı yaklaşım gerektirir.

Pirinç: Özellikler, Pirincin işlenmesi ve yan ürünleri, Pirinç tipleri
Bhutan]'dan pişmiş kahverengi pirinç

Tek çenekli olan pirinç normalde yıllık bitki olarak yetiştirilir, ancak tropikal alanlarda çok yıllık olarak da yaşayabilir ve 30 yıla kadar budanmış bitki kökünden süren filizler vasıtasıyla mahsul üretebilir. Pirinç ekimi, düşük işgücü maliyetleri ve yüksek yağmur düşüşü olan ülke ve bölgeler için çok uygundur. Ancak pirinç, su kontrollü teras sistemlerinin kullanılmasıyla dik bir tepede veya dağ alanda bile neredeyse her yerde yetiştirilebilir. Ana türü Asya'ya ve Afrika'nın belirli bölgelerine özgü olsa da, yüzyıllarca süren ticaret ve ihracat, onu dünya çapında birçok kültürde yaygınlaştırdı. Pirinç üretimi ve tüketiminin 2010 yılında küresel sera gazı emisyonlarının %4'ünden sorumlu olduğu tahmin edilir.

Özellikler

Pirinç bitkisi 1-18 m (3-59 ft) uzunluğa kadar büyüyebilir, bu bazen çeşitliliğe ve toprak verimliliğine bağlı olarak daha çok olabilir. Uzun, ince yaprakları 50-100 cm (20-40 in) uzunluğunda ve 2-25 cm (34-9+78 in) genişliğindedir. Küçük rüzgarla tozlaşan çiçekler sarkık çiçeklenme 30-50 cm (12-20 in) uzunluğa kadar dallı bir yay şeklinde üretilir. Yenilebilir tohum tanesi (caryopsis) 5-12 mm (316-1532 in) uzunluğunda ve 2-3 mm (332-18 in) kalınlığındadır.

Pirincin işlenmesi ve yan ürünleri

  • Kırık taneler: Bir tam tanenin dörtte üçünden küçük olan pirinç taneleri. Pirinç unu yapımında ve evcil hayvan mamalarında kullanılır.
  • Pirinç kabuğu: Pirinç tanesini içine alan dış kaplama veya kabuk tabakası. Kabuk yenmez.
  • Pirinç kepeği: Pirincin üst tabakası. Tahıllarda, karışımlarda ve vitamin konsantrelerinde bir bileşendir ve pirinç kepeğinin gıda kalitesinde olmayan cinsleri hayvan yemlerinde kullanılır.
  • Pirinç kepeği yağı: Pirinç kepeğinden çıkartılan yüksek kaliteli bir yemeklik yağdır.
  • Pirinç unu: Öğütülmüş kabuksuz veya esmer pirinçtir. Alerjenik değildir ve bu da onu, glütene ve buğday unu ürünlerine karşı alerjisi bulunanlar için bir buğday alternatifi olarak çok değerli hâle getirir. Pirinç hamuru, cips ve başka aperitif yiyecekler ve kahvaltı amaçlı tahıl ürünleri üretilmek üzere tabaka hâline getirilebilir.
Pirinç: Özellikler, Pirincin işlenmesi ve yan ürünleri, Pirinç tipleri 
Çeltik Tarlaları

Pirinç tipleri

  • Aromatik pirinç: Kavrulmuş fındık veya patlamış mısıra benzer bir doğal aroması ve tadı vardır. En yaygın yerli aromatik pirinçler basmati, jasmine ve della 'dır.
  • Kısa taneli pirinç: Kısa, tombul, hemen hemen yuvarlak olan tanelerdir.
  • Orta taneli pirinç: Uzunluğu eninin iki veya üç katı olan, uzun taneli pirinçten daha kısa ve geniş taneler. Pişirilmiş taneler daha nemli ve yumuşak olur ve uzun taneli pirince göre birbirine yapışma eğilimi daha fazladır.
  • Tatlı pirinç: Kısa, tombul, opak taneli pirinç. Pişirildiğinde pirinç şeklini kaybeder ve çok yapışkan ve glutenli olur.
  • Uzun taneli pirinç: Uzunluğu eninin dört veya beş katı olan uzun ve ince taneler. Pişirildiğinde tane tane, hafif ve yumuşak olur.

Dünya pirinç üretimi

Çeltik daha ziyade tropikal ve suptropikal iklim şartlarında, güney ve güneydoğu Asya ile Afrika'da yaygın olarak yetiştirilir. En çok Muson Asyası'nda yetişir.

Türkiye pirinç üretimi

Çeltik (Kabuğu çıkarılmamış pirinç) Türkiye’nin bütün bölgelerinde yetiştirilmektedir, fakat en fazla ekiliş alanı ve üretim miktarına sırasıyla Marmara ve Karadeniz Bölgeleri sahiptir. Buna karşılık Ege ve Doğu Anadolu Bölgelerinde ekiliş çok azdır.

En fazla çeltik %70,2 oranıyla Marmara Bölgesinde üretilir. Edirne %41,2 oranıyla Türkiye’de en çok pirinç üretimi yapan ildir.

Yerel ürünlerde ayrıcalık oluşturulmasında ve bu ürünlerin kırsal ekonomiye katkısının yükselmesinde önemli yer tutan 'coğrafi işaretler' pirinçte de ürünün değerini artırıyor.

Türk Patent ve Marka Kurumundan İpsala pirinci, Karacadağ pirinci, Tosya pirinci, Bolu Kıbrıscık pirinci ve Konuralp pirinci için coğrafi işaret tescili alındı. Ayrıca İpsala pirinci için AB coğrafi işaret başvurusu yapıldı. Terme pirinci, Gönen pirinci, Biga inci pirinci ve Yusufeli pirinci için coğrafi işaret tescili başvurusu bulunuyor.

Dünya Çeltik Üretimi - 2005
(milyon metrik ton)
Pirinç: Özellikler, Pirincin işlenmesi ve yan ürünleri, Pirinç tipleri  Çin 185
Pirinç: Özellikler, Pirincin işlenmesi ve yan ürünleri, Pirinç tipleri  Hindistan 129
Pirinç: Özellikler, Pirincin işlenmesi ve yan ürünleri, Pirinç tipleri  Endonezya 54
Pirinç: Özellikler, Pirincin işlenmesi ve yan ürünleri, Pirinç tipleri  Bangladeş 40
Pirinç: Özellikler, Pirincin işlenmesi ve yan ürünleri, Pirinç tipleri  Vietnam 36
Pirinç: Özellikler, Pirincin işlenmesi ve yan ürünleri, Pirinç tipleri  Tayland 27
Pirinç: Özellikler, Pirincin işlenmesi ve yan ürünleri, Pirinç tipleri  Myanmar 25
Pirinç: Özellikler, Pirincin işlenmesi ve yan ürünleri, Pirinç tipleri  Pakistan 18
Pirinç: Özellikler, Pirincin işlenmesi ve yan ürünleri, Pirinç tipleri  Filipinler 15
Pirinç: Özellikler, Pirincin işlenmesi ve yan ürünleri, Pirinç tipleri  Brezilya 13
Pirinç: Özellikler, Pirincin işlenmesi ve yan ürünleri, Pirinç tipleri  Japonya 11
Dünya Toplamı 700
Kaynak:
Gıda ve Tarım Örgütü (FAO)
[1]19 Haziran 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Pirinç: Özellikler, Pirincin işlenmesi ve yan ürünleri, Pirinç tipleri 
Jumli Marshi, kahverengi pirinç Nepal
Pirinç: Özellikler, Pirincin işlenmesi ve yan ürünleri, Pirinç tipleri 
Pirinç birçok şekil, renk ve boyutta olabilir.
Pirinç: Özellikler, Pirincin işlenmesi ve yan ürünleri, Pirinç tipleri 
El yapımı mikroskop altında tek pirinç tanesi
Pirinç: Özellikler, Pirincin işlenmesi ve yan ürünleri, Pirinç tipleri 
Oryza sativa, yaygın olarak Asya pirinci olarak bilinir

Mineraller ve vitaminler

100 g pişirilmemiş haşlanmış pirinçte mineral ve vitaminler:

İsim İsim 2 Miktar
mg
B1 vitamini tiyamin 0,07
B2 vitamini biboflavin 0,049
Demir 0,8
E vitamini 0,11
Fosfor 115
Kalsiyum 28
Magnezyum 25
Potasyum 115
Sodyum 5

Notlar

Kaynakça

Tags:

Pirinç ÖzelliklerPirinç Pirincin işlenmesi ve yan ürünleriPirinç tipleriPirinç Dünya pirinç üretimiPirinç Mineraller ve vitaminlerPirinç NotlarPirinç KaynakçaPirinçBuğdaygillerOryzaOryza glaberrimaOryza sativaYabani pirinç

🔥 Trending searches on Wiki Türkçe:

Saliha ŞahinTeşkilat (dizi)MackolikInstagramSedat ŞahinKadınlar Basketbol Süper LigiAdalet ve Kalkınma PartisiSüper Lig tüm zamanların puan durumu2024 Türkiye Kupası finaliNeçirvan İdris BarzaniCengiz HanZehra GüneşLa Liga500 veya daha fazla gol atan futbolcular listesiBerhem SalihPAOK (futbol takımı)Hakan ÇalhanoğluFaturaPornhubAlmanyaBedelli askerlikBarış MançoCarlo AncelottiAkhisarsporMilliyetçi Hareket PartisiSovyetler BirliğiKurtlar VadisiKocaeli2004 Türkiye yerel seçimleriErtuğrul GaziSaran HoldingAntalya'nın ilçeleriİsmet İnönüİlber OrtaylıMigros (Türkiye)Türkiye'nin en zengin 100 ailesi listesiCebelitarık BoğazıMoğol İmparatorluğuLamine YamalKurtlar Vadisi (dizi)Selahattin DemirtaşMedcezir (dizi)Attilâ İlhanAnilingusTarık AkanFurkan KızılayÖzgü NamalMısırMastürbasyonŞevval SamPregabalinUEFA Şampiyonlar LigiMehmet Âkif ErsoyÜmraniyesporTürk Kurtuluş SavaşıHacı Bektaş-ı VeliII. Dünya Savaşı'nda TürkiyeDiyanet İşleri BaşkanlığıMahsun JSingapurAliDemet EvgarTürkiye futbol şampiyonları listesiAli Erbaşİntihar yöntemleriGaddar (dizi)Ferdi KadıoğluPaskalyaZ KuşağıNâzım HikmetTürkmenistanAnadolu beylikleriKutbüddîn MevdûdAziz YıldırımGiuseppe Meazza StadyumuTürk dizileri listesiM7 (İstanbul metrosu)Necati Arabacı12 Eylül Darbesi🡆 More