Wiki Shqip 2023: Faqja kryesore
SQWiki Tiếng ViệtWiki English

NATO

From Wikipedia, the free encyclopedia

NATO (anglisht North Atlantic Treaty Organisation, shqip Organizata e Traktatit të Atlantikut Verior, Akronym: OTAV) është blloku perëndimor ushtarak. Kjo organizatë u themelua me firmosjen e Traktatit Atlantiko-Verior më 4 prill 1949 me qendër në Bruksel. Organizata ka themeluar një sistem mbrojtjeje kolektiv ku vendet anëtare bien dakord të mbrojnë njëra-tjetrën në rast sulmi nga një palë e jashtme.

Flamuri i NATO-së.
Zgjerimi i NATO-së me vënde anëtare në rend kronologjik.

Historia

Organizata e Traktatit të Atlantikut Verior (në anglisht: Organizata e Traktatit të Atlantikut Verior) shkurt "OTAV" (anglisht NATO) është një organizatë e themeluar në vitin 1949 në bazë të Traktatit të Atlantikut të Veriut, i cili u nënshkrua në Uashington më 4 prill 1949. Selia qendrore e NATO-s është në Bruksel, kryeqyteti i Belgjikës. Gjuhët e perdorura nga NATO janë anglishtja dhe frengjishtja, dhe roli kryesor i kësaj aleance është të ruajë lirinë e Shteteve Anëtare dhe mbrojtjen me anë të forcës ushtarake. Kjo organizatë luan një rol nëpër krizat politike, dhe të gjitha shtetet anëtare të saj kontribuojnë me forcat dhe pajisjet e tyre ushtarake.

Anëtarësimi

Artikulli X i Traktatit të Atlantikut të Veriut përshkruan se si shtetet jo-anëtare mund të anëtarësohen në NATO.

Palët mund të ftojnë për akordim në këtë Traktat me akordim anonim çdo shtet Evropian në pozitë të çojë më tutje principet e këtij Traktati dhe të kontribuojë në sigurinë e zonës së Atlantikut të Veriut. Çdo shtet i ftuar mund të bëhet Palë e këtij Traktati duke depozituar dokumentacionet e pranimit në Qeverinë e Shteteve të Bashkuara. Qeveria e Shteteve të Bashkuara do të njoftojë çdonjërën nga palët për depozitimin e çdo dokumentacion të tillë pranimi.

Vendet anëtare

Aktualisht NATO ka 30 shtete anëtare (nga të cilat 21 janë anëtarë të Bashkimit Evropian).

DataShtetiZgjerimiShënime
4 prill 1949  BelgjikaThemelues
  Kanada
  Danimarka
  FrancaFranca është tërhequr nga komanda ushtarake në vitin 1966. Që nga ky moment ka qenë anëtare vetëm në strukturat politike të NATO-së. Forcat e saj nuk i janë ribashkuar komandës ushtarake.
  IslandaIslanda, i vetmi anëtar që nuk ka ushtrinë e saj, u anëtarësua me kushtin që mos të detyrohej të formonte një ushtri. Megjithatë ajo ka Gardën Bregdetare dhe kohët e fundit ka ofruar trupa të saj të stërvitura në Norvegji në misione paqeruajtëse të NATO-së.
  Italia
  Luksemburgu
  Holanda
  Norvegjia
  Portugalia
  Britania e Madhe
  Shtetet e Bashkuara
18 shkurt 1952  Greqiai ParëGreqia i tërhoqi forcat e saj nga strukturat ushtarake të NATO-së si rezultat i tensioneve Greko-Turke pas Pushtimit Turk të Qipros në vitin 1974.
  Turqia
9 maj 1955  Gjermaniai Dytë
30 maj 1982  Spanjai Tretë
12 mars 1999  Çekiai Katërt
  Hungaria
  Polonia
29 mars 2004  Bullgariai Pestë
  Estonia
  Letonia
  Lituania
  Rumania
  Sllovakia
  Sllovenia
1 prill 2009  Shqipëriai Gjashtë
  Kroacia
5 qershor 2017  Mali i zi
27 Mars 2020  Maqedonia e Veriut

Zgjerimi i NATO-së

 
Anëtarësimi i vendeve Evropiane në NATO.

Plani i Veprimit për Anëtarësim

Plani i Veprimit për Anëtarësim (PVA), është aprovuar në Samitin e Uashingtonit të vitit 1999 si një procedurë për vendet që aspirojnë anëtarësim në NATO. Pjesëmarrja e një vendi në PVA monitoron progresin e tij në pesë fusha të ndryshme:

  • Gatishmëri për zgjidhjen në mënyrë të paqshme të mosmarrëveshjeve ndërkombëtare, etnike ose territoriale. vendosmëri në rregullin e ligjit dhe të drejtat e njërit, dhe kontrolli demokratik i forcave të armatosura.
  • Aftësi për të kontribuar në mbrojtjen dhe misionet e organizatës.
  • Përkushtim i mjaftueshëm i burimesh për forcat e armatosura për të plotësuar angazhimet e anëtarësimit.
  • Siguri e informacioneve të ndjeshëm, dhe ruajtja e tij.
  • Përshtatshmëri e legjislacionit të shtetit me bashkëpunim të NATO-së.

NATO jep mendime si dhe këshilla teknike për çdo vend dhe vlerëson progresin e tij në bazë individuale.

Shqipëria konsideron se anëtarësimi i saj në NATO do paraqiste në shtrirjen natyrale të Aleancës në krahun e saj Juglindor. Pozicioni gjeografik Shqipërisë është i favorshëm për implementimin e konceptit të ri strategjik të NATO-s të aprovuar në Samitin e Washingtonit. Nëpërmjet MAP-it Shqipëria është e angazhuar të arrije objektivat e mposhtem:

  • Do te vazhdoje të përmirësoje rendin dhe ekonominë e tregut duke i kushtuar vëmendje të veçante përmirësimit të rendit dhe luftës kundër korrupsionit.
  • Do inkurajoje dhe zhvilloje respektin për të drejtat e njeriut, duke përfshire të drejtat e minoriteteve.
  • Do te forcoje institucionet demokratike dhe si pasoje rolin e tyre në shoqëri. Do te vendose një administratë publike efektive.
  • Do te forcoje kontrollin civil demokratik mbi FA.
  • Do te ruaje rezultatet e arritura vitet e fundit në rritjen ekonomikë dhe do të vazhdojë reformat e saj ekonomikë, veçanërisht në fushën e privatizimit.
  • Do të vazhdojë politikën e fqinjësisë së mirë, veçanërisht në kontekstin e situatës pas ngjarjeve në Kosove, duke përdorur plotësisht rrjedhojat rajonale të programeve të Paktit të Stabilitetit.
  • Do te modifikoje legjislacionin përkatës me qellim që ta harmanizojë atë me sistemet standarde të Aleancës.
  • Do të jete plotësisht e angazhuar që të garantojë kontrollin e brendshëm të armeve dhe çarmatimit.

Integrimi i Shqipërisë në NATO

Shqipëria është Anëtare e Këshillit të Bashkëpunimit të Atlantikut të Veriut që nga qershor 1992. Ajo përkrahu Iniciativën e Partneritetit për Paqe në janar 1994 dhe nënshkroi Dokumentin Kuadër më 23 shkurt 1994 duke u bërë vend anëtar i Partneritetit për Paqe. Me 22 shtator 1994 paraqiti Dokumentin e Prezantimit në të cilën përcaktohen fushat, përmasat dhe niveli i pjesëmarrjes në bashkëpunim me NATO-n. Dokumentat e mësipërm përbënë bazën e hartimit të Programit Individual të Partneritetit për vitet 1995, 1996, 1997, Programet Individuale Speciale NATO - Shqipëri për vitet 1997-2000.

Programi i Partneritetit Individual (IPP) është zhvilluar që të përkrahë programet kryesore që burojnë nga rishikimi i mbrojtjes. Ai përforcon vazhdimësinë e procesit të ristrukturimit duke synuar rritjen e aftësive operacionale të FA. Prioritetet kryesore të mbrojtjes për 2002 do të fokusojnë në zhvillimin e një strategjie ushtarake kombëtare, të shoqëruar nga një strukture organizimi, e orientuar në nivel të lartë profesionalisht, me një numër më të vogël të FA, adaptimin e konceptit të trajnimit të forcës, një sistem menaxhimi personeli dhe një sistem menaxhimi burimesh.

Programi i Partneritetit Individual (IPP), i vitit 2002 synon tre çështje kryesore bashkëpunimi:

  1. te ndihmojë Shqipërinë në ristrukturimin e FA të saj, nën kontrollin demokratik të autoritetit civil sipas planit afatgjate të implementimit,
  2. te sigurojë përkrahjen në fusha të interesit të NATO-s dhe Shqipërisë,
  3. ti japë më shumë përmbajtje marrëdhënieve me PfP në një afat kohor më të gjatë.

Qëllimi kryesor për NATO-n dhe Shqipërinë në këtë IPP 2002 është që të arrihen rezultate konkrete me qellim që të demonstrohen efektet pozitive të PfP. Shqipëria ka marrë pjesë dhe në Procesin e Planifikim - Rishikimit që nga viti 1996 e në vazhdim. Për vitin 2000 ajo pranoi 53 Objektiva Partneriteti. Në shkurt 2002 do të diskutojë për Paketën e Re të tyre.

Nëntor 1999, Shqipëria paraqiti Planin e Veprimit për anëtarësim duke u bërë një nga 9 vendet aspirante për anëtarësim në Aleancë.

1 prill 2009, Shqipëria u bë anëtare me të drejta të plota në strukturën e NATO-s.

Maqedonia e Veriut u antarsua më 27.03.2020 në NATO dhe konsiderohet si vendi më i ri i 30-të.

  • Maqedonia e Veriut ndroji emrin kushtetues e cila pas disa dekadave ran dakord me Greçinë në marveshjen e Prespës.
  • Tash Maqedonia e Veriut ka raporte të mira fqinjsore me gjith shtetet të cilat kufizohet sepse arriti të gjej zgjidhje me të gjith.
  • Antarja e 30-të e NATOs zyrtarishtë është Maqedonia e Veriut.

Strukturat

Lidhje të jashtme

Përmbajtja është në disponim nëpërmjet licencës CC BY-SA 3.0 nëse nuk shënohet ndryshe. Images, videos and audio are available under their respective licenses.
This article uses material from the Wikipedia article NATO, which is released under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 license ("CC BY-SA 3.0"); additional terms may apply. (view authors).

🔥 Top trends keywords Shqip Wiki:

Faqja kryesoreWolfgang Amadeus MozartIslandaSpeciale:KërkoGjuha shqipeLegjendaShqipëria gjatë Luftës së Parë BotëroreEposi i kreshnikëveQiprojaCarlo CollodiZbulimet e medha gjeografikePirro i EpiritShqipëriaBashkimi EvropianDita Evropiane e GjuhëveTokaSkënderbeuSistemi diellorLufta e Parë BotëroreAlfabeti shqipDokumentet e Gjuhes ShqipeTraktati i fshehtë i LondrësMarko PoloNarcisiPipi ÇorapegjataKosovaKarbohidratetFotosintezaBimëtNumri i thjeshtëEvropaLista e shteteve të EvropësGjeografia e IslandësPërrallaLuljaWiki:WikiProjekti Studenti&Wikipedia/14 Pikat e Presidentit WillsonKonferenca e Paqes në ParisDielliLuljeta Pula BeqiriKristofor KolombiSkeleti i njeriutKoncerti i fillimvitit i VjenësFerdinand MagelaniLigjiProteinaSiguria e të dhënaveKombëtarja shqiptare e futbollitGreqia e lashtëHamurabiGjeografia e ShqipërisëGjermaniaVirusiGegërishtjaGjeografiaRoma e lashtëHelena e TrojësTiranaQelizaHimni i FlamuritMitrush KuteliItaliaHënaIlirëtUEFA Liga e KombevePëremriDialektet e gjuhës shqipeLista e shteteveSistemi operativEgjipti i lashtëNjësia qendrore e përpunimitVeshjet popullore shqiptareNënë TerezaEmrat e bukur të AllahutDemokraciaRrotullimi i TokësJohan Volfgang GëteTë drejtat e fëmijëveHysamedin FerajJusuf el-Kardavi🡆 More