Wiki Shqip 2022: Shqipëria
SQVietnameseEnglish

Era është një dukuri natyrore që formohet nga lëvizja e molekulave te ajrit nga vendet me trysni te larte ne vende me trysni te ulet atmosferike. Era, pra mund të jetë, përbërësisht e parë një rrymë ajri, që duke u nisur nga zona të trysnisë së lartë, mundohet të rimbushë zbrazëtirat e lëna nga çtrysnia. Kjo rrymë nuk rrjedh në mënyrë të drejtë nga njëra pikë në tjetrën, por pëson një shmangie të shkaktuar nga Fuqia e Koriolit, që mundohet të rrotullohet kah e djathta e gjysem hemisferës verior tokësor dhe kah e djathta në gjysmëlëmshin jugor tokësor, dhe në lartësinë (më pak se 600m) nga veprimi fërkues me sipërfaqen e tokës.

Era.
Anemometri-eretreguesi.jpg

Era është një përzierje e një rryme ajri të ngrohtë dhe një rrymë ajri të ftohtë. Ka edhe erëra të vazhdueshme si Aliseo, të rregullta e të ndryshueshme që lidhen në veçanti me kushtet rrethanore të vendit.

Anemometri -inst. matjen e shpejtësisë së erës

Era ka dy tipare:drejtimin dhe shpejtesinë.Drejtimi i erës e përcaktojmë me anë të anëve te horizontit.Era ka drejtimin nga vjen.Ndersa shpejtesinë e erës e masim me"meter ne sekonde (m/s)".

Shpejtësia e Erës

Retë më të shpejta janë në lartësitë prej 10.000 - 18.000 metra mbi nivelin e detit dhe shpejtësinë e lëvizjes së tyre mund ta arrijnë në 400 km/h.

Arsyeja që në atë lartësi mund të arrihet një shpejtësi e lartë është se retë përbëhen nga kristalet e akullta dhe pikat e ujit që bien ngadalë nëpërmjet ajrit. Për shkak të fërkimit me sipërfaqen e Tokës, sa më e madhe të jetë lartësia era rrit shpejtësinë e saj. Në një lartësi prej 100 metra, shpejtësia e erës rritet dy herë më shumë në krahasim me shpejtësinë që era e ka në lartësi prej 2 metra. Kjo, gjithashtu do të thotë se retë lëvizin më shpejtë nëse janë më larg nga sipërfaqja e tokës.

Retë më të shpejta i gjejmë në pjesët e larta të troposferës. Arsyeja për këtë janë rrymat e ashtuquajtura 'jet stream', që lindin si pasojë e temperaturave të ndryshme në mes të shtresave të ajrit. Këto rryma shpesh arrijnë shpejtësinë prej 200 km/h, por gjithashtu mund lëvizin në një shpejtësi prej 400 km/h. Lartësia prej 10.000 - 18.000 metra, është vendi ku gjenden këto rryma të ajrit, këtu gjithashtu mund t'i gjejmë edhe të ashtuquajturat retë cirus.

Elementet e erës

shpejtesin e eres e masim me aneometer.ererat ndahen ne:te perhershem,periodike dhe lokale.

Forcat udhëheqëse dhe sistemet e erërave

Llojet e erërave

Musonet

Musonet paraqiten si rryma ajrore te nje shkalle te madhe, me vecorite e nje hallke te pavarur nga rrymat e qarkullimit te pergjithshem te atmosferes, te cilat percaktojne klimen e rajoneve te ndryshme te gjera te rruzullit tokesor ose paraqesin ne to ndikim thelbesor.Muson vjen nga fjala arabe mausim,qe do te thotekohe,stine e vitit.Musonet karakterizohen nga nga ndryshime te medha te drejtimit(te kundert) te eres gjate kalimit nga stina e dimrit ne ate te veres.Ndikimi imusoneve shfaqet dallueshem ne te gjitha rajonet kontinentale te medha qe gjenden jashte gjeresive ekuatoriale,me perjashtim te Antarktides. Mbi zonat periferike te kontinenteve, ne troposferen e poshtme, gjate veres zhvillohet qarkullimi ciklonar musonik,kurse gjate dimrit zhvillohet qarkullimi anticiklonar.Ndryshimi stinor i qarkullimit shkaktohet nga ngrohja dhe ftohja e atmosferes mbi kontinente dhe nga oqeanet qe e rrethojne ate.

Erërat rajonale

Mitologji mbi erën

Shiko edhe

Ne mitologjine greke Hera ishte moter e grua e Zeusit dhe simbolizonte atmosferen ne fazen e pare.Pastaj me vone merr atribute te tjera.Kuptimi i emrit Hera sipas etimologjise shqipe është mese i qarte.Do te thote: era (the wind, anglisht, il vento ,italisht)

Lidhje të jashtme