Wiki Nynorsk 2023: Hovudside
NNWiki Tiếng ViệtWiki English

Britiske monarkar

From Wikipedia, the free encyclopedia

Dette er ei liste over britiske monarkar. Ulike monarkar herska over England og Skottland kvar for seg, fram til det desse landa gjekk inn i union og det sameinte kongedømet Storbritannia blei oppretta.

Lista dekker monarkar av England (med Wales frå 1536) og Skottland fram til 1707, Kongeriket Storbritannia (unionen mellom England og Skottland) 1707–1801, Det sameinte kongeriket Storbritannia og Irland 1801–1927, og Det sameinte kongeriket Storbritannia og Nord-Irland frå 1927.

Frå 1328 til 1801 hadde dei engelske og seinare britiske monarkane også tittelen «konge/dronning av Frankrike». Dette blei avskaffa i Unionsloven 1800, etter at Frankrike hadde vore ein republikk i ti år.

Sjå òg herskarar av Wales.

Monarkar

Herskarar av EnglandHerskarar av Skottland
NamnTidMerknader
Saksarar
Offa757-796Konge av Mercia. Ifølgje nokre kjelder den første som kalla seg Rex Anglorum, 'konge av engelskmennene'.
Egbert802-839 
Ethelwulf839-856Son av Egbert
Ethelbald856-860Son av Ethelwulf
Ethelbert860-865Son av Ethelwulf
Ethelred I865-871Son av Ethelwulf
Alfred den store871-899Son av Ethelwulf
Edvard den eldre899-924Son av Alfred
Ethelweard924Son av Edvard
Athelstan925-940Son av Edvard
Edmund I939-946Son av Edvard
Edred946-955Son av Edward
Edwy955-959Son av Edmund
Edgar den fredelege959-975Son av Edmund
Edvard Martyren975-978Son av Edgar
Ethelred II den rådville978-1013
1014-1016
Son av Edgar
Edmund II1016Son av Ethelred II
Danekongane
I ein periode kravde både saksarar og danar den engelske krona.
Svein Tjugeskjegg1013-1014 
Knut den store1016-1035Son av Svein
Harald I Harefot1035-1040Uektefødd son av Knut den store
Hardeknut1040-1042Son av Knut den store
Saksisk gjenoppretting
Edvard Vedkjennaren1042-1066Son av Ethelred II
Harald Godwinson1066-1066Svoger av Edvard Vedkjennaren
Edgar Ætheling1066-1066Barnebarn av Edmund Jernside
Normannarkongane
Etter normannarerobringa i 1066 begynte nummereringa på nytt, etter fransk tradisjon. Dette påverkar berre kongar kalla Edvard.
Vilhelm I Erobraren1066-1087Hertug av Normandie
Vilhelm II Rufus1087-1100Son av Vilhelm Erobraren
Henrik I1100-1135Son av Vilhelm Erobraren
Stefan1135-1154Barnebarn av Vilhelm Erobraren
Huset Angevin eller Plantagenet
Namnet på kongehuset blei endra etter Matilda sitt ekteskap med Geoffrey Plantagenet.
Matilda (Keisarinne Maud)1141Dotter av Henrik I
Henrik II1154-1189Son av Matilda
Rikard I Løvehjarte1189-1199Son av Henrik II
Monarkar av England og Irland
I 1199 arva Johan den engelske trona, og var allereie Lord av Irland. Denne tittelen heldt ein på fram til 1542, då han blei endra til konge av Irland.
Johan utan land1199-1216Son av Henrik II
Henrik III1216-1272Son av Johan
Edvard I1272-1307Son av Henrik III
Edvard II1307-1327Son av Edvard I
Edvard III1327-1377Son av Edvard II
Richard II1377-1399Barnebarn til Edvard III
Huset Lancaster
Henry Bolingbroke avsette Richard II, og kongehuset fekk namn etter tittelen til far hans, hertug av Lancaster.
Henrik IV1399-1413Barnebarn til Edvard III
Henrik V1413-1422Son av Henrik IV
Henrik VI1422-1461Son av Henrik V
Huset York
Etter rosekrigane tok yorkistane makta etter å ha slått Huset Lancaster.
Edvard IV1461-1483Tippoldebarn av Edvard III
Edvard V1483Son av Edvard IV
Richard III1483-1485Bror av Edward IV
Huset Tudor
Huset Tudor, som nedstamma frå Huset Lancaster, tok trona frå yorkistane.
Henrik VII1485-1509Tippoldebarn av Edvard III
Henrik VIII1509-1547Son av Henrik VII
Edvard VI1547-1553Son av Henrik VIII
Lady Jane Grey1553Oldebarn av Henry VII
Maria I1553-1558Dotter av Henrik VIII
Elisabeth I1558-1603Dotter av Henrik VIII
NamnTidMerknader
Huset Alpin
Kenneth I843-858 
Donald I858-862Bror av Kenneth I
Konstantin I862-877Son av Kenneth I
Aedh877-878Son av Kenneth I
Eochaid878-889Aedh sin nevø
Samkonge med Giric
Giric878-889Aedh sin fetter
Samkonge med Eochaid
Donald II889-900Son av Konstantin I
Konstantin II900-943Son av Aedh
Malcolm I943-954Son av Donald II
Indulf954-962Son av Konstantin II
Dubh962-966Son av Malcolm I
Culen966-971Son av Indulf
Kenneth II971-995Son av Malcolm I
Konstantin III995-997Son av Culen
Kenneth III997-1005Son av Dubh
Malcolm II1005-1034Son av Kenneth II
Duncan I1034-1040Barnebarn av Malcolm II
Macbeth1040-1057Barnebarn av Malcolm II
Lulach1057-1058Barnebarn av Kenneth III
Huset Dunkeld
Malcolm III1058-1093Son av Duncan I
Donald III1093-1094
1094-1097
Son av Duncan I
Duncan II1094Son av Malcolm III
Edgar1097-1107Son av Malcolm III
Aleksander I1107-1124Son av Malcolm III
David I1124-1153Son av Malcolm III
Malcolm IV1153-1165Barnebarn av David I
Vilhelm I1165-1214Barnebarn av David I
Aleksander II1214-1249Son av Vilhelm I
Aleksander III1249-1286Son av Aleksander II
Margaret1286-1290Barnebarn av Aleksander III
Huset Balliol
Då Margaret døydde var det ingen openberr arving. Kong Edvard I av England tok over og sette inn John Balliol som regent.
Johan Balliol1292-1296Tipp-tippoldebarn av David I
Huset Bruce
Då John Balliol gjorde opprør braut Den skotske sjølvstendekrigen ut, og Robert the Bruce blei til slutt konge.
Robert I1306-1329Tipp-tipp-tippoldebarn av David I
David II1329-1371Son av Robert I
Huset Balliol
I en periode kravde både Edward Balliol og David II trona.
Edvard Balliol1332-1338Son av Johan Balliol
Huset Stuart (Stewart)
Maria I endra stavemåten for huset Stewart til Stuart, ettersom ein ikkje brukte bokstaven w på fransk.
Robert II1371-1390Barnebarn av Robert I
Robert III1390-1406Soneson av Robert II
Jakob I1406-1437Soneson av Robert III
Jakob II1437-1460Son av Jakob I
Jakob III1460-1488Son av Jakob II
Jakob IV1488-1513Son av Jakob III
Jakob V1513-1542Son av Jakob IV
Maria I1542-1567Dotter av Jakob V
Jakob VI1567-1625Son av Maria I
Monarkar av England, Skottland og Irland
I 1603 arva Jakob VI av Skottland den engelske trona etter Elisabeth I sin død. Fram til 1707 hadde landa sams monark.
Huset Stuart
NamnTidMerknader
Jakob I (England)
Jakob VI (Skottland)
1603-1625Tippoldebarn av Henrik VII av England
Son av Maria av Skottland
Karl I1625-1649Son av Jakob I
Samveldet og Protektoratet
Mellom 1649 og 1660 var det ingen monark. Nasjonen blei styrt av ein Lord Protector.
NamnTidMerknader
Oliver Cromwell1653-1658 
Richard Cromwell1658-1659Son av Oliver Cromwell
Monarkar av England, Skottland og Irland
I 1659 gjekk Richard Cromwell av. Fram til Huset Stuart blei gjeninnsett i 1660 var det eit interregnum.
Huset Stuart
NamnTidMerknader
Karl II1660-1685Son av Karl I
Jakob II (England)
Jakob VII (Skottland)
1685-1689Son av Karl I
Maria II1689-1694Dotter av Jakob II
Styrte saman med ektemannen Vilhelm II
Vilhelm III (England)
Vilhelm II (Skottland)
1689-1702Barnebarn av Karl I
Styrte saman med hustrua Maria II
Anne1702-1707Dotter av Jakob II
Monarker av Storbritannia og Irland
I 1707 blei England og Skottland slått saman til Storbritannia.
Huset Stuart
NamnTidMerknader
Anne1707-1714Dotter av Jakob II
Huset Hannover

Som næraste protestantiske slektning til Anne fekk Sofia av Hannover rett til trona, og huset Hannover kom til makta med Georg I.

Georg I1714-1727Oldebarn av Jakob I
Georg II1727-1760Son av Georg I
Georg III1760-1801Barnebarn av Georg II
Monarkar av Det sameinte kongeriket Storbritannia og Irland
I 1801 bleo Storbritannia og Irland slått saman til Det sameinte kongeriket.
NamnTidMerknader
Georg III1801-1820Barnebarn av Georg II
Georg IV1820-1830Son av Georg III
Vilhelm IV1830-1837Son av Georg III
Victoria1837-1840Barnebarn av Georg III
Huset Sachsen-Coburg-Gotha
Namnet på kongehuset blei endra på grunn av Victoria sitt ekteskap med Albert av Sachsen-Coburg-Gotha.
Victoria1840-1901
Edvard VII1901-1910Son av Victoria
Georg V1910-1917Son av Edvard VII
Georg V11917-1927Son av Edvard VII

1: Kongehuset brukte sidan 1917 namnet Windsor på grunn av anti-tyske kjensler under første verdskrigen.

Monarkar av Det sameinte kongeriket Storbritannia og Nord-Irland
I 1922 blei Den irske fristaten sjølvstendig, og namnet til riket blei endra i 1927 for å visa dette.
Huset Sachsen-Coburg-Gotha (bruker namnet Windsor)
NamnTidMerknader
Georg V1927-1936Son av Edvard VII
Edvard VIII1936Son av Georg V
Georg VI1936-1952Son av Georg V
Elizabeth II21952-2022Dotter av Georg VI
Charles III2022-Son av Elizabeth II

2: Elisabeth II er gift med Philip av huset Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg, som dermed også tronarvingen høyrer til.

Teksten er tilgjengeleg under CC BY-SA 3.0 om ikkje anna er oppgjeve. Images, videos and audio are available under their respective licenses.
This article uses material from the Wikipedia article Britiske monarkar, which is released under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 license ("CC BY-SA 3.0"); additional terms may apply. (view authors).