bronvermelding

Zie ook Artikelen bewerken Zie ook Regels en richtlijnen

Overzicht beheerpagina's
Pagina's met betrekking tot Wikipedia-richtlijnen en beleidsvoorstellen

Notendop Deze pagina in een notendop: Bronvermelding zorgt ervoor dat de inhoud van Wikipedia te verifiëren is.
Zie WP:BRON

Bronvermelding is dé manier om geraadpleegde bronnen in een artikel te vermelden, ter onderbouwing van de aangedragen informatie. Bronvermelding bestaat uit verwijzingen naar relevante en geraadpleegde betrouwbare bronnen. Lezers kunnen daarmee de inhoud van het artikel verifiëren op juistheid en bepalen of er geen sprake is van "origineel onderzoek". Een juiste wijze van bronvermelding verhoogt de betrouwbaarheid van een lemma op Wiki Nederlands.

Bronvermelding speelt een belangrijke rol. Bij het gebruik van citaten is bronvermelding zelfs wettelijk verplicht. Als er bij de lezer twijfel kan zijn over de juistheid van de gegeven informatie, dan is het op de Nederlandse Wikipedia verplicht om een bron toe te voegen. Bij het nagaan van beschuldigingen van plagiaat, smaad of laster op Wikipedia kan bronvermelding uitkomst bieden over de herkomst van de informatie. Ook in een bewerkingsoorlog op Wikipedia kan het raadplegen van de bronnen uit een bronvermelding helpen bij het vinden van een oplossing voor het conflict. Heb je veel moeite moeten doen om een bron te vinden, voeg die dan sowieso aan het lemma toe om verificatie door derden te vergemakkelijken.

De inhoud van een lemma op Wikipedia dient ontleend te zijn aan bronnen die niet alleen betrouwbaar zijn en waaraan autoriteit toegekend wordt, maar die ook op het onderwerp betrekking hebben.

Basisregels

Wiki berust op vertrouwen. Het is daarom van groot belang eerlijk te zijn over de gebruikte bronnen. Dus:

Voeg alleen bronnen toe die u zelf heeft geraadpleegd. Wetenschappelijk verantwoord schrijven, maar verantwoord schrijven in het algemeen, vereist toepassing van het ANNA-principe: Alles Nazien, Niets Aannemen.

Gewoonlijk is een enkele bron niet voldoende om alle informatie in het artikel te ondersteunen. Daarom dienen aanvullende bronnen te worden toegevoegd, totdat alle informatie door bronvermeldingen ondersteund wordt.

Wees voorzichtig met controversiële beweringen! Wikipedia is een encyclopedie, geen opinieforum. Controversiële beweringen horen in principe niet in een encyclopedie thuis. Wanneer een controversiële bewering echt relevant is, dient er altijd een betrouwbare en gezaghebbende bron bij geplaatst te worden.

Hoe kan bronvermelding plaatsvinden?

Plaats een bronvermelding achter een komma, puntkomma of punt, tenzij je alleen een term van een bron wilt voorzien. In het laatste geval mag de bronvermelding direct achter de term toegevoegd worden.

Er is op de Nederlandstalige Wikipedia geen consensus over de vorm waarop bronvermeldingen weergegeven dienen te worden.

Inline-referenties versus algemene bronnen

Binnen Wikipedia wordt een onderscheid gemaakt tussen inline-referenties en algemene bronnen. De belangrijkste referenties zijn inline vermelde bronnen, dat wil zeggen door middel van een nummer aangegeven in de tekst van het artikel met een link naar de sectie met "Referenties" onderaan het artikel.

Algemene bronnen zijn voor het artikel gebruikte en geraadpleegde bronnen – boeken, tijdschriften of online-artikelen – die de tekst van het artikel in het algemeen ondersteunen, maar waar niet naar is verwezen via een inline-verwijzing. Algemene bronnen dienen onder een apart kopje "Bronnen" te worden vermeld in de sectie "Referenties". Zij kunnen worden gescheiden van de inline-verwijzingen door middel van een lijn (----). Soms wordt daar ook een bron vermeld waar juist veel inline-verwijzingen naar zijn. Zo kan dezelfde link naar die bron overzichtelijk eenmaal worden vermeld, in plaats van vele malen in de referentie-sectie.

'Inline-verwijzingen' hebben de voorkeur boven 'algemene bronnen', omdat zo duidelijk is welk gedeelte van de bron is gebruikt voor welk gedeelte van de tekst.

Aanbevolen bronnen en literatuurlijsten

Onderaan het artikel staat soms een lijstje met aanbevolen bronnen die (nog) niet in de tekst zijn verwerkt. Deze kunnen belangrijke aanvullende informatie bevatten die als referentie kan worden toegevoegd. In biografische artikelen staat vaak een literatuurlijstje vermeld met boeken en/of artikelen die door de beschreven persoon zijn gepubliceerd.

Aanbevolen bronnen dienen onderaan het artikel te worden geplaatst onder een apart kopje, bijvoorbeeld "Literatuur(lijst)", "Bibliografie", "Aanbevolen literatuur" of "Verder lezen", afhankelijk van het artikel.

Voetnoten

Een 'noot' of 'voetnoot' is een verklarende tekst bij het artikel, bijvoorbeeld een uitleg van de context, of een citaat, bij voorkeur voorzien van een bron. Vaak zijn voetnoten verwerkt in de sectie "Referenties" door middel van inline-verwijzingen. In dit geval kan het kopje "Referenties" worden uitgebreid tot bijvoorbeeld "Referenties en voetnoten" of "Bronnen, noten en/of referenties". Hierover bestaat geen consensus.

Bij omvangrijke noten of citaten kunnen de voetnoten in een aparte sectie bij elkaar worden gezet onderaan het artikel onder een kopje "Noten" of "Voetnoten".

Boek, krant of tijdschrift als bron

Bij vermelding van een kranten- en tijdschriftartikel is het raadzaam om de titel van het artikel, de auteur, de uitgave én de datum van uitgave weer te geven (bij een tijdschriftartikel dien je ook het paginanummer te vermelden). Bij het weergeven van een boek als bron, dien je naast de titel op het titelblad, de auteursnaam comform het titelblad, het jaar van uitgave, alsook het paginanummer weer te geven. Je kan bronvermeldingen toevoegen middels bijvoorbeeld een van de speciaal voor bronvermelding ontwikkelde sjablonen (zie: gebruik van sjablonen).

Plaatsing van de sectie "Referenties"

De sectie "Referenties" wordt altijd bijna onderaan het artikel geplaatst. De positie en inhoud worden bepaald door middel van Sjabloon:References. Hier worden alle inline-verwijzingen automatisch op volgorde zichtbaar en meermaals gebruikte verwijzingen bij elkaar gezet.

Er zijn twee basismethoden om Sjabloon References in het artikel te plaatsen. Over deze keuze bestaat geen consensus. Het kopje "Referenties" erboven is belangrijk voor de toegankelijkheid via mobiele media.


Methode 1: directe plaatsing

== Referenties == {{References}} 

In de bijbehorende documentatie zijn voorbeelden te vinden over het gebruik van sjabloon References. Er zijn verschillende soorten nummering mogelijk, alsmede een verdeling in groepen.

Bij gebruik van louter "{{References}}" onderaan het artikel wordt Sjabloon References automatisch ingevoegd, maar dan zal het kopje in de "Inhoud" en voor mobiele media ontbreken.

Methode 2: indirecte plaatsing via Sjabloon:Appendix (dit is op de Nederlandse Wikipedia veruit de meest gebruikte methode)

== Referenties == {{Appendix|1=|2= {{References}} }} 

Bij gebruik van louter "{{Appendix}}" onderaan het artikel wordt Sjabloon References automatisch ingevoegd, maar dan zal het kopje in de "Inhoud" en voor mobiele media ontbreken.

Bij gebruik van Sjabloon Appendix worden de referenties in een kader met een grijze achtergrond geplaatst. Internationaal wijkt de Nederlandse wiki hiermee af van alle andere interwiki's en trouwens ook van het internationale gebruik buiten Wiki Nederlands. Voorbeelden over het gebruik van sjabloon "Appendix" zijn te vinden in de bijbehorende documentatie.

Stijl van bronvermelding

Buiten Wikipedia bestaan allerlei stijlen van bronvermelding. In rapporten bestaat bronvermelding meestal uit de achternaam van de auteur(s), gevolgd door het jaartal en eventueel de pagina('s) waarnaar verwezen wordt. Deze bronvermelding staat in de lopende tekst. Er wordt daarbij onderscheid gemaakt tussen directe en indirecte verwijzing. Bij directe verwijzing wordt de naam van de auteur in de tekst genoemd, en wordt het jaartal van de publicatie tussen haakjes achter de naam gezet. Bij indirecte verwijzing wordt tussen haakjes de naam en het jaartal vermeld, aan het einde van de passage. Deze wijze van bronvermelding wordt gecombineerd met een alfabetische literatuurlijst aan het einde van het rapport, waarin de precieze gegevens van de bronnen zijn opgenomen.

Volgens gangbare regels wordt de weergave van de auteursnaam letterlijk overgenomen van het titelblad van de publicatie, ook als in andere publicaties andere varianten voorkomen.

Alfabetische literatuurlijst

Er bestaan vele systemen voor bronvermelding met een alfabetische literatuurlijst. Voorbeelden zijn die van de Universiteit van Harvard en die van de American Psychological Association (APA). Beide zijn ontwikkeld voor Engelstalige publicaties.

Het systeem van Harvard wordt in het artikel Wiki: Bronvermelding in Harvardstijl uiteengezet. Dat artikel biedt ook een externe link naar uitgebreide informatie in het Engels. Het kan geen kwaad daar eens naar te kijken. Het blijkt dan dat het bij de bronvermelding in wetenschappelijke publicaties vooral gaat om het voorkomen van plagiaat. Bij de Wikipedia gaat het vooral om verifieerbaarheid. Wat een wetenschappelijke publicatie waardevol maakt — origineel onderzoek — is in de Wikipedia verboden. En wat wetenschappelijke publicaties van weinig waarde maakt — vrijwel alle informatie uit bestaande literatuur zonder eigen interpretatie — maakt een artikel in de Wikipedia uitmuntend.

Bronvermelding met een alfabetische literatuurlijst mag in de Nederlandstalige Wikipedia worden gebruikt, maar dat wordt weinig gedaan. In de Nederlandstalige Wikipedia is de toepassing van een genummerde literatuurlijst gebruikelijk. In een genummerde literatuurlijst staan de publicaties in de volgorde van de verwijzingen in de tekst. Deze verwijzingen hebben de vorm van een nummer, dat in klein superscript achter een passage staat. Deze wijze van bronvermelding is veel minder ingrijpend voor het uiterlijk van een tekst en is ook gemakkelijker in gebruik.

De techniek om een genummerde literatuurlijst te creëren wordt behandeld in het artikel Help:Referenties en voetnoten. Daarin wordt ook het samenvoegen van gelijke bronvermeldingen behandeld. Dat artikel gaat echter niet over de stijl van een genummerde literatuurlijst, dit is de regelmatige wijze waarop de precieze gegevens van de bronnen zijn genoteerd.

De Nederlandstalige Wikipedia heeft geen huisstijl voor een genummerde literatuurlijst. Het is echter gewenst om eenzelfde stijl voor eenzelfde artikel aan te houden. Een literatuurlijst met een consequent doorgevoerde stijl maakt een zeer verzorgde indruk en het aanhouden van een stijl bevordert ook dat de bronvermeldingen volledig zijn.

In 2013 is een reeks van vier stijlen voor een genummerde literatuurlijst ingebracht in de Wikipedia-naamruimte. Deze stijlen kunnen daardoor door iedereen worden aangepast aan nieuwe behoeften. Ook kan de reeks worden uitgebreid met varianten of geheel nieuwe ontwerpen. De eerste pagina van deze reeks is Wiki: Stijl 1 van bronvermeldingen.

bronvermelding  Zie Wiki: Wanneer extern linken voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Soms zijn links naar andere pagina's op het internet voldoende. Meer hierover is te vinden op Help:Gebruik van links en Wiki: Wanneer extern linken. Nadeel van externe links is dat ze vaak niet permanent zijn. Geef dus bij een externe link bij voorkeur de auteur aan, de titel en de datum waarop het artikel op het internet geplaatst is. Dan is deze informatie nog te traceren als die niet meer online te vinden is. Soms kan hiermee een nieuwe, werkende link gevonden worden. Zie ook: Wiki: Onbereikbare externe links.

Gebruik van sjablonen

bronvermelding  Zie Help:Bronnensjabloon voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Voor het vermelden van bronnen is een aantal sjablonen voorhanden, waaronder het sjabloon {{Appendix}}. Simpelweg een kopje "Referenties" mag ook. Er is vrij veel speelruimte voor eigen voorkeur.

Interne bronvermeldingen

Boek, bundel of tijdschrift

bronvermelding  Zie voor een meer gedetailleerde beschrijving van het gebruik van dit sjabloon in Wikipedia: Help:Bronnensjabloon

Hieronder volgt een voorbeeld van de syntaxis van een bronvermelding in Harvardstijl, waarin de eerste bron een boek is, de tweede een bijdrage aan een bundel en de derde een artikel in een (wetenschappelijk) tijdschrift:

{{Appendix|2= * Achternaam, Voorletter(s) + tussenvoegsels (jaartal van uitgave) ''Boektitel''.  Plaats van uitgave: Uitgeversnaam. * Achternaam1, Voorletter1(s) + tussenvoegsels1 & Achternaam2, Voorletter2(s) + tussenvoegsels2 (jaartal van uitgave) ''Boektitel''. Plaats: Uitgever. * AchternaamAuteurBijdrage, VoorlettersAuteurBijdrage + tussenvoegsels (jaartal van  publicatie) 'Titel bijdrage', in: Voorletter(s)Redacteur + AchternaamRedacteur (red.), ''Bundeltitel''. Plaats: Uitgever, p. Beginpagina-Eindpagina. * AchternaamAuteur, Voorletter(s) + tussenvoegsels (jaartal van publicatie) 'Titel artikel', ''Tijdschrifttitel'', jrg. Jaargangnummer, nr. Afleveringsnummer, p. Beginpagina- Eindpagina. {{References}} }}

Noot: Als de auteur niet bekend is kan het beste de naam van de publicerende instantie worden vermeld (bv. de Volkskrant of Centraal Bureau voor de Statistiek).

Hieronder een voorbeeld van het sjabloon met bronnen in dezelfde volgorde als in de uitleg van de syntaxis (boek, bijdrage, artikel):


Bronnen:
  • Swaan, A. de (1998) De mensenmaatschappij. Een inleiding. Amsterdam: Bert Bakker.
  • Kovrig, B. (2000) 'Partioned nation: Hungarian minorities in Central Europe', in: M. Mandelbaum (red.), The new European diasporas: national minorities and conflict in Eastern Europe, New York: Council on Foreign Relation Press, p. 19-80.
  • Saharso, S. en Prins, B. (1999) 'Multicultureel burgerschap; een introductie', Migrantenstudies, jrg. 15, nr. 2, p. 62-69.

Wanneer externe links als bron voor een artikel zijn gebruikt, kunnen die eventueel óók in het bron-sjabloon worden opgenomen. Vermeld de naam van de website en denk daarbij ook aan de volgende zaken:

  • Het aangeven van de auteur, de titel en de datum van publicatie van de webpagina (handig, voor mocht de pagina ooit niet meer goed online te vinden zijn).
  • Eventueel aangeven van overname en licentie indien een tekst is overgenomen onder de juiste licentie.

Een uitgewerkt voorbeeld is:

{{Appendix|2= * Menno Visser, [http://www.enzovoort.... Partyflock noodgedwongen commerciëler], nieuwsbericht bij "3VOOR12" ([[VPRO]]), 1 april 2005. {{References}} }}

Volledig ingevuld ziet dit er na "wijzigingen publiceren" als volgt uit:

Bronnen:

Bron gevraagd

Bronvermelding in artikelen is wenselijk vanwege de verifieerbaarheid van de vermelde informatie. Als voor een bepaalde bewering die in twijfel worden getrokken een bron gewenst is, kan men het beste eerst zelf daarnaar op zoek gaan en die toevoegen. Lukt het niet zo'n bron te vinden, dan kan {{bron?}} achter de bewering geplaatst worden. Op die manier wordt de verifieerbaarheid en de neutraliteit beter gewaarborgd. Dit sjabloon is niet bedoeld om op iedere slak zout te leggen: indien het hele artikel over het algemeen genomen niet-neutraal lijkt of twijfelachtig is gelieve Sjabloon:NPOV of Sjabloon:Twijfel te gebruiken.

  • De artikelen waaraan {{bron?}} is toegevoegd zijn te vinden in de verborgen categorie Wiki: Artikel mist referentie.
  • Vermeld in de eerste parameter van het sjabloon (op de puntjes) een korte toelichting waarom het sjabloon {{bron?|...}} geplaatst is. Hierin mogen geen links of bepaalde tekens zoals '=' voorkomen (wat al blijkt bij 'Toon bewerking ter controle'). Deze toelichting wordt zichtbaar als de lezer diens muiscursor boven het sjabloon houdt. Eventueel kan een uitgebreidere toelichting op de overlegpagina worden gegeven.

Als het gaat om een artikel over een levend persoon, dient ten aanzien van de vermelde informatie extra voorzichtigheid in acht te worden genomen, zie Wiki: Biografieën van levende personen.

Waar, waarom, wanneer, wie...

Als in een tekst niet duidelijk is waar, waarom, wanneer of wie het betreft kan deze onduidelijkheid aanleiding geven om te twijfelen over de bewering. Dan kan men het beste eerst proberen zelf deze onduidelijkheid op te lossen door op zoek te gaan naar een bron en de betreffende zin(nen) te herschrijven. Als het niet lukt om een bron te vinden voor de twijfelachtige bewering, kan ook hier {{bron?}} achter de onduidelijke en twijfelachtige bewering geplaatst worden. Gebruik dan respectievelijk {{bron?|Waar?}}, {{bron?|Waarom?}} of {{bron?|Wie?}} met eventueel een extra aanvulling. Voor onduidelijke tijdsaanduidingen bestaat het sjabloon {{Wanneer?}}.

Online bronmateriaal veilig stellen

bronvermelding  Zie Wiki: Onbereikbare externe links voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

(Pagina's op) websites blijven niet tot in lengte van dagen beschikbaar. Daarom kan het handig/verstandig zijn om een online bron veilig te stellen voor latere naslag. Dit kan door het invoeren van de bewuste url op het Internet Archive, waarna deze te raadplegen is via de zogeheten Wayback Machine van die website. Hiervoor ga je als volgt te werk.

    Plak hierin een zo kaal mogelijke url, zonder overbodige parameters zoals bijvoorbeeld die van een google-search-opdracht
  • Na enige tijd verschijnt de link naar de archiefpagina, controleer deze door er op te klikken
  • Bij een correcte weergave kan de link worden gebruikt voor de bronvermelding

In het sjabloon {{Citeer web}} kan de gearchiveerde url worden aangehaald naast de originele url. Deze fungeert dan als reservekopie. Voorbeeld (niet ingevulde velden weggelaten):

{{Citeer web | werk         = (naam van krant/organisatie/etc) | url          = https://www.provider.nl/pagina.html | titel        = (Titel van de pagina) | bezochtdatum = (datum waarop pagina is geraadpleegd: dd maand jjjj) | auteur       = (naam auteur: Voornaam Achternaam) | datum        = (datum waarop pagina is gepubliceerd: dd maand jjjj) | archiefurl   = https://web.archive.org/web/202108050123456/https://www.provider.nl/pagina.html | archiefdatum = (datum waarop je die pagina hebt gearchiveerd: dd maand jjjj) | dodeurl      = (leeg laten) }} 

Opname in dit sjabloon zorgt ervoor dat de gearchiveerde pagina wordt getoond wanneer de originele pagina niet kan worden gevonden.

Zie ook

Over keuze en gebruik van bronnen:

Over vermelding van bronnen:

Tags:

bronvermelding Basisregelsbronvermelding Hoe kan plaatsvinden?bronvermelding Plaatsing van de sectie Referentiesbronvermelding Stijl van bronvermelding Externe links in bronvermelding Gebruik van sjablonenbronvermelding Bron gevraagdbronvermelding Online bronmateriaal veilig stellenbronvermelding Zie ookbronvermeldingPortaal:Hulp en beheer/Artikelen bewerkenPortaal:Hulp en beheer/Regels en richtlijnen

🔥 Trending searches on Wiki Nederlands:

Britt Van MarsenilleHawaïOlympische SpelenEuropees kampioenschap voetbal mannenArgentiniëGooische Vrouwen (televisieserie)Bruce SpringsteenJacques WallageDexter (televisieserie)VliegtuigregistratienummerWestelijke JordaanoeverSheila CarterAfrikaMandaatgebied PalestinaLouis van GaalEmmanuel FrimpongJuan PerónConcorde (vliegtuig)Lijst van goniometrische gelijkhedenIndiaAlbaniëXXX (film)Henri BontenbalRepubliek der Zeven Verenigde NederlandenRaisa BlommestijnLijst van partijleiders van de PvdAParijsMadeira (eiland)Konstantinos KaretsasSloveniëSchatjes!De Mol (televisieprogramma)Henk KampHuia (vogel)Lijst van landen naar oppervlakteLeeuw (dier)George GrootKoninkrijk der NederlandenAchterhoekRSC AnderlechtNationaalsocialismeVictor BonifaceRode dieselNederlands telefoonalfabetAtalanta BergamoThorsten FinkRuhollah KhomeiniVoetbalRob JettenAustralië (land)Mick JaggerLijst van winnaars van het EurovisiesongfestivalLeafsHet ConclaafVlaams BelangJoy DelimaHet eiland (televisieserie)Josep GuardiolaAnna Nicole SmithEdgar DavidsPiet MondriaanNicola CoughlanNijmegenMona KeijzerIndonesiëJack van GelderGeorge ClooneyEdmond TapsobaTottenham Hotspur FCChris StofferLijst van presidenten van de Verenigde StatenSocialistische Partij (Nederland)Koen van HeestPieter van MaarenDuitslandAndré van DuinUEFA Europa Conference LeagueHélène Hendriks🡆 More