Термоядролық Реакциялар

Термоядролық реакция, термоядролық синтез — өте жоғары температурада жүзеге асатын ядролар бірігуі реакциясы.

Жеңіл элементтерді (сутек, гелий, литий, т.б.) жүздеген миллион градусқа дейін қыздырғанда, олардың бейтарап атомдарының тұтастығы жоғалып, ядролар мен электрондарға ыдырайды. Нәтижесінде оң зарядты ядролардан, теріс зарядты электрондардан тұратын ерекше орта, жоғары температуралы плазма, пайда болады. Мұндай плазмада ядролар кулондық тебіліс бөгетінен (барьерінен) өте алатын кинетикалық энергияға ие болады:

Ядролық физика
Термоядролық Реакциялар

Aтoм ядросы · Ядролық реакция · Табиғи радиоактивтік

Тағы қараңыз «Физика порталы»


Термоядролық Реакциялар
Дейтерий-тритий реакциясының схемасы
    ,

мұндағы — Больцман тұрақтысы; — плазма температурасы; және — бөлшектің массасы мен жылдамдығы. Температурасы жүздеген миллион градус болатын ыстық плазмадағы ядролар аса үлкен жылдамдықпен бір-біріне жақындап, ядролық күштердің әрекет аймағына енеді. Сол сәтте-ақ тегеурінді ядролық күш оларды біріктіріп, жаңа ядроны түзеді. Бұл кезде пайда болған масса ақауы есебінен аса мол энергия босап шығады.

Іске асырылуы

Жер бетінде алғаш рет термоядролық реакциялар 1950 жылдардың басында Қазақстанда (Семей полигоны) сутек бомбасын жару арқылы жүзеге асырылды. Қажетті жоғары температура атом бомбасын алдын ала жару үстінде алынды. Термоядролық бомбаның ішіне жоғары температура алу үшін атом бомбасының заряды және жеткілікті мөлшерде сутек изотоптары (мысалы, дейтерий) орналастырылады. Термоядролық жарылыста әуелі атом бомбасының заряды іске қосылады да, температура миллиондаған градусқа көтеріліп, сутек изотоптарының ядролары жаппай біріге бастайды. Осылайша әп-сәтте атом бомбасының жарылысы сутек бомбасының жарылысына ұласады.

Қолдан басқарылатын термоядролық реакцияларды іске асыру зор қиындықтарға кезікті. Оларды жүзеге асыру үшін, негізінен, үш мәселені шешу керек:

  1. Біріншіден, сутек газын қыздыру арқылы ыстық плазманың температурасын ондаған миллион градусқа көтеру қажет.
  2. Екіншіден, термоядролық реакцияны тұтандыру үшін ыстық плазманы суытпай, белгілі бір көлемде кем дегенде 101—102 с ұстап тұру қажет.
  3. Үшіншіден, термоядролық реакция қарқынды жүріп, энергия шығыны қажетінше мол болуы үшін ыстық плазмадағы дейтерий ядроларының тығыздығы белгілі бір шамадан кем болмауы тиіс, яғни 1 м1 көлемде 1022 бөлшек болуы керек.

Осы үш шарт қатарынан орындалса ғана басқарылатын термоядролық реакцияны іске асыруға болады. Алайда плазма заттың ең орнықсыз күйі болып табылады, сондықтан бұл шарттарды бір мезгілде орындау мәселесі әлі күнге шешуін таппай отыр.

Дереккөздер

Ортаққорда бұған қатысты медиа санаты бар: Nuclear fusion

Tags:

ГелийЖоғары температуралы плазмаКинетикалық энергияЛитийСутегіТемператураХимиялық элементтерЭлектронЯдролық реакция

🔥 Trending searches on Wiki Қазақша:

Атом ядросыАбылай ханГерманияПатриотизм1917 жылғы екі революция кезеңіндегі ҚазақстанТоқырау жылдарындағы ҚазақстанХан ШатырЕтістікЖұлдызТұрсын ханӨңдеуші өнеркәсіпӘлем елдерінің тізіміТөлен ӘбдікТұқым қуалайтын ауруларЖеті жарғыСақтарАшаршылықҚызмет көрсетуСалалас құрмалас сөйлемҚазақстан мемлекеттік рәміздеріТәуелсіз Мемлекеттер ДостастығыБасты бетФотоэлектрлік құбылыстарОсип Андреевич ИгельстромНесіпбек Тұрысбекұлы АйтОмонимӘнші құм төбесіЖыныс қатынасынан жұғатын ауруларБастауышГемоглобинФилософияСутегіЛенинград шайқасыНұрсұлтан Әбішұлы НазарбаевАққулар ұйықтағандаҰлы Отан соғысыАқпарат технологиясыҚоршаған ортаны қорғауМарсЖынысты көбею және ұрықтану ерекшеліктеріНафтаАқуызРайымбек батырЖай сөйлем және оның түрлеріАксонСпортТөлеу сөзСыбайлас жемқорлықҚытайҮш жүз он екінші атқыштар дивизиясыСағадат Қожахметұлы НұрмағамбетовКөркем әдебиет стиліҚазақтың XX ғасырдағы мәдениетіҒарышкерҚұрмалас сөйлемАққан жұлдыз (роман)КөзРесейҚаратпа сөзМенің атым Қожа (повесть)НАТОБиотехнологияАзаматтық қоғамАлматыБәйтерек (мифология)ТерминҰлыбританияГенетикаНанотехнологияЕсім хан саясатыII Екатерина1921-1922 жылдардағы ашаршылықЖүрекЖұлынТехнологияИталияҚазақстандағы көмір кеніҚазақстан халқы ассамблеясы🡆 More