'S e dùthaich ann an Aimearaga a Tuath a tha anns na Stàitean Aonaichte[1] neo ainm oifigeil: na Stàitean Aonaichte Aimeireaga (SAA)[2] (Beurla: "United States of America" no USA). Tha i na Poblachd cùmhnantach. Tha crìochan aice sa tuath le Canada agus sa deas le Meagsago. Tha 48 de na stàitean suidhichte eadar an Cuan Siar agus an Cuan Sèimh. Tha Alasca ann an iar-thuath na dùthcha le Canada san àirde an ear agus leis an Ruis san àirde an iar dhith. Tha Hawaii suidhichte anns a’ Chuan Shèimh.

Na Stàitean Aonaichte
City Lights of the United States 2012.jpg
sovereign state, constitutional republic, democratic republic, federal republic, superpower, dùthaich
Fo-sheòrsa decratonym Deasaich
Pàirt deAimearaga a Tuath Deasaich
Cur air cois12 dhen Chèitean 1784 Deasaich
Ainmichte às dèidhNa h-Aimearagan Deasaich
Cànan oifigeilBeurla Deasaich
AnthemThe Star-Spangled Banner Deasaich
Cultureculture of the United States Deasaich
MottoIn God We Trust Deasaich
MottoIn God We Trust Deasaich
Mòr-roinnAimearaga a Tuath Deasaich
DùthaichNa Stàitean Aonaichte Deasaich
Prìomh-bhaileWashington Deasaich
Faisg air an uisgeAn Cuan Artaigeach, Cuan Sèimh, Cuan Siar Deasaich
Domhan-leud is -fhad39°49′41″T 98°34′46″I Deasaich
Coordinates of geographic center44°58′2″T 103°46′18″I Deasaich
Coordinates of easternmost point44°48′55″T 66°57′0″I Deasaich
Coordinates of northernmost point71°22′48″T 156°28′48″I Deasaich
Coordinates of southernmost point24°32′39″T 81°48′18″I Deasaich
Coordinates of westernmost point52°55′16″T 172°26′13″E Deasaich
Highest pointDenali Deasaich
Lowest pointBadwater Basin Deasaich
Basic form of governmentpresidential system, federal republic Deasaich
Office held by head of stateCinn-suidhe nan Stàitean Aonaichte Deasaich
Ceannard na stàiteJoe Biden Deasaich
Office held by head of governmentCinn-suidhe nan Stàitean Aonaichte Deasaich
Ceannard an riaghaltaisJoe Biden Deasaich
Executive bodyfederal government of the United States Deasaich
Legislative bodyUnited States Congress Deasaich
Highest judicial authoritySupreme Court of the United States Deasaich
Central bankFederal Reserve System Deasaich
CurrencyUnited States dollar Deasaich
Crìoch còmhla riMeagsago, Canada Deasaich
Cuspair eòlaisAmerican studies Deasaich
Teacsa stéidheachaidhUnited States Declaration of Independence Deasaich
Driving sideright Deasaich
Electrical plug typeNEMA 1-15, NEMA 5-15 Deasaich
CinnidheachdAimeireaganaich gheala, Aimeireaganaich Afragach, Asian Americans, Tùsanaich nan Stàitean Aonaichte Deasaich
Na bh’ann roimheThirteen Colonies, Confederate States of America Deasaich
Language usedBeurla Deasaich
Present in workThe City on the Edge of Forever Deasaich
IPA transcriptionʉːɛˈsɑː Deasaich
Làrach-lìnhttps://www.usa.gov/ Deasaich
External data available athttps://www.data.gov/ Deasaich
Hashtagusa, America, USA, EstadosUnidos, america Deasaich
Top-level Internet domain.us Deasaich
Main regulatory textUnited States Constitution Deasaich
Bratachflag of the United States Deasaich
Coat of armsGreat Seal of the United States Deasaich
Has seal, badge, or sigilGreat Seal of the United States Deasaich
Official symbolBald Eagle Deasaich
Feartfree country Deasaich
Geography of topicgeography of the United States Deasaich
History of topichistory of the United States Deasaich
Railway traffic sideright Deasaich
Open data portaldata.gov Deasaich
Economy of topiceconomy of the United States Deasaich
Demographics of topicdemographics of the United States Deasaich
Category for honorary citizens of entityCategory:Honorary citizens of the United States Deasaich
Contains the statistical territorial entityUnited States Minor Outlying Islands Deasaich
Gregorian calendar start date15 dhen Dàmhair 1582, 20 dhen Dùbhlachd 1582, 14 dhen t-Sultain 1752, 18 dhen Dàmhair 1867 Deasaich
WordLift URLhttp://data.thenextweb.com/tnw/entity/united_states_of_america Deasaich
Mobile country code310, 311, 312, 313, 316 Deasaich
Country calling code+1 Deasaich
Emergency phone number911 Deasaich
GS1 country code000-139 Deasaich
Licence plate codeUSA Deasaich
Maritime identification digits338, 366, 367, 368, 369 Deasaich
NCI Thesaurus IDC17234 Deasaich
Stack Exchange taghttps://travel.stackexchange.com/tags/usa Deasaich
Caractar Unicode🇺🇸 Deasaich
Category for mapsCategory:Maps of the United States Deasaich

Eachdraidh

Chaidh na Stàitean a stèidheachadh an ceathramh latha dhen t-Iuchar, 1776, nuair a thòisich ar-a-mach anns a' chiad 13 tireanan imrich aig Breatainn ann an Ameireaga an aghaidh na Rìoghachd Aonaichte. B' e an "Ar-a-mach Ameireaganach" an t-ainm air an strì seo agus sheas i seachd bliadhna gu Còrdadh Pharas ann an 1783 nuair a dh'aithnich Breatainn Mòr gun robh na Stàitean Aonaichte neo-eisimeileach. Ann an 1787, shoidhnig riochdairean às a h-uile tìrean bun-reachd ùr. Tha e na bun-reachd nan Stàitean fhathast san latha an diugh.

Bha cogadh eile an aghaidh Breatann ann an 1812. Bha na Stàitean Aonaichte neodrach anns a' chogaidhean Napoleonach is dh'iom-chuairtich na Breatannaich puirt anns an Fhraing. Cuideachd dh'fhuadaich an Rìoghachd Aonaichte maraichean Ameireaganach airson a' Chabhlachd Rìoghail. Thoisich an cogadh 18 Ògmhios 1812 is lunn na Stàitean Aonaichte air na ranntairean a chaidh na Chanada. Shoidhnig an Cùmhnant Ghent ann an 1815 is bha an t-suidheachadh mar a bha e ron chogadh a-mach air na tùsanaich. Shabaid cuid de na tùsanaich còmhla ri na Breatannaich is gheall na Breatannaich fearann agus neo-eisimeileachd. Cha do chum iad an gealladh seo is cha do sholair na Breatannaich armachd do na tùsanaich.[3]

Bhon àm ud tha an dùthaich a' fàs agus sgaoileadh tarsainn air Ameireaga a Tuath gu ìre far a bheil i a-nis cho mòr is nach eil ach dà dhùthaich anns an t-saoghal nas motha: an Ruis agus Canada.

Nuair a thàinig daoine geala siar, do fearann na gnàth-mhuinntir Aimeireagach, bha cogaidhean leotha ann an 18 is 19 linn, mar eisimpleir Cogadh Nimíipuu. Dh'èignich an ùghdarras na gnàth-mhuinntire do tèarmannan tùsanach às dèidh seo. Thairis air ùine, fhuair a' ghnàth-mhuinntir coirean a-rithist: saoranachd ann an 1924,[4] flaitheas ann an 1934, agus saorsainnean chatharra gu lèir ann an 1968.[5]

Bha an dùthaich gu mòr an sàs gnothach tràilleachd thar a' Chuain Shiar eadar an 16mh Linn agus an 19mh Linn, gus an do rinn Abraham Lincoln foirgheall saorsa nan tràill am measg a' Chogaidh Chathara Ameireaganaich.[6] Chaidh na daoine dubha a' bhòt agus na saorsainnean chatharra eile a cheadachadh ann an 1870 gu oifigeil, ach cha cho-èignicheadh gus an Iomairt Shaorsainn Chatharra anns na 1950an. Bha leas-breith ann an taigheadas, foghlam, agus obair.

Ann an 1920, fhuair na boireannaich a' bhòt, às dèidh iomairt nan Silent Sentinels. Thog boireannaich fianais a-muigh an taigh cinn-shuidhe (Beurla: White House) corr math 's aon is leth-bhliadhna. Chuir an ùghdarras mòran dhuibh ann an làimh, agus ghiùlain iad droch-ghrèidheadh ann am prìosan, mar eisimpleir biadhadh ri èignicheadh.[7]

Bha nan Stàitean an sàs a' Chogaidh Mhòir agus an Dàrna Chogaidh, airson na Caidreachais an dà àm. Às dèidh an Dàrna Chogaidh, bha iad cudromach anns an stèidheachadh nan Dùthchannan Aonaichte. Aig an aon àm, bha iad an sàs a' Chogaidh Fhuair an aghaidh na h-Aonachd Sobhiatach, anns an Cogadh Bhiet-Nam gu sònraichte. Bha cogaidhean-ionaid eile ann an Aimeireaga a Deas, Meadhan-Ameireaga is dùthchannan eile.[8]

Poileataigs

Tha dà phàrtaidh phoileataigeach a-nis, am Pàrtaidh Deamocratach is am Pàrtaidh Poblachdach. Bha Franklin D. Roosevelt, John F. Kennedy, agus Barack Obama nan cinn-shuidhe as ainmeil nan Deamocratach, agus bha Abraham Lincoln, Dwight D. Eisenhower, agus Ronald Reagan nan cinn-shuidhe as ainmeil nam Poblachdach. Bha taghadh ceann-suidhe nan Stàitean Aonaichte ann air 4mh an t-Sultain 2016, a chaidh a bhuannachadh le Donald Trump, dhan Pàrtaidh Poblachdach. Chaill e taghadh a' chinn-suidhe ann an 2020 is ann an 2021 thug e misneachd do luchd-taic a thug ionnsaigh air togalach a' Chapitol, far a bheil Pàrlamaid nan Stàitean Aonaichte is i a' dearbhadh gum bi Joe Biden an t-ath-cheann-suidhe. Chaochail ceathrar anns an fhòirneart[9] agus aonar eile an dèidh sin.[10]

Bailtean as Motha

Seo liosta na bailtean as motha na dùthcha:[11]

Na Stàitean

Tha roinnean agus ranntairean eile aig na Stàitean Aonaichte cuideachd, gu h-àraidh anns a’ Chuan Shèimh agus anns a' Chairibìan, m.e.:

Na Lochan Móra

Iomraidhean

  1. Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
  2. Na Stàitean Am Faclair Beag
  3. A Brief Overview of the War of 1812”. American Battlefield Trust. Air a thogail 4mh dhen t-Samhain 2021.
  4. McCool, Daniel, Susan M. Olson, agus Jennifer L. Robinson. Native Vote. Cambridge, Sasainn: Cambridge University Press, 2007. td. 1
  5. Robert J. McCarthy, Civil Rights in Tribal Courts; The Indian Bill of Rights at 30 Years, 34 IDAHO LAW REVIEW 465 (1998).
  6. The Emancipation Proclamation”. United States National Archives. Air a thogail 24mh dhen Chèitean 2020.
  7. Alice Paul’s “Silent Sentinel” Pin”. National Museum of American History. Air a thogail 12mh dhen Chèitean 2020.
  8. In Today’s Headlines, Echoes of Central America’s Proxy Wars of the 1980s”, New York Times. 27mh dhen Ghearran 2019. Air a thogail 24mh dhen Chèitean 2020. 
  9. Naidheachdan 11:00m”. 7mh dhen Fhaoilleach 2020. Air a thogail 8mh dhen Fhaoilleach 2020. 
  10. Evelyn, Kenya: “Capitol attack: the five people who died”, The Guardian. 8mh dhen Fhaoilleach 2021. Air a thogail 13mh dhen Fhaoilleach 2020. 
  11. US Census
Tha dealbhan ann an Wikimedia Commons cuideachd a tha ceangailte ris an aiste seo:

#Wikipedia® is a registered trademark of the Wikimedia Foundation, Inc. Wiki (Study in China) is an independent company and has no affiliation with Wikimedia Foundation.
This article uses material from the Wikipedia article Na Stàitean Aonaichte, which is released under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 license ("CC BY-SA 3.0"); additional terms may apply. (view authors). Tha an t-susbaint seo ri fhaighinn fo CC BY-SA 3.0 mur eil an caochladh 'ga innse. Images, videos and audio are available under their respective licenses.

🔥 Top trends keywords Gàidhlig Wiki:

Carles Puigdemont i CasamajóPrìomh-DhuilleagAlfred WernerAmy WinehouseEadar-theangairBaisteachOilthigh YaleIolraCreideamhGrianArnold SchwarzeneggerBathar-cruaidhBBC a h-aonDràmaCruinneLeas-abhainnMòr-roinnMarilyn MonroeNeach-tasgaidhRoald AmundsenQuébecLeonardo da VinciRihannaCobhair:SusbaintMartin LutherFaidhle:Free-Fire-Accounts.jpgUicipeid:General disclaimerUicipeid:Doras na coimhearsnachdSònraichte:SearchAlfred NobelUicipeid:Ro-ràdhUicipeidUicipeid:Talla a' BhaileGàidhligSònraichte:RecentChangesFaidhle:James Cook Signature.svgNirribhidhAlexander StewartUicipeid:Cùisean an lathaJeane FreemanInnleadaireachdAn FhraingAn Cogadh MòrBhatarsaighMartin HeideggerLios Mór (Èirinn)An Rìoghachd AonaichteIain Mac a' GhobhainnLaideannCobhair:FòrmatadhDòmhnall Mac Fhionnlaigh nan DànAn Ruis11 an t-SultainCobhair:CleachdadhMatamataigGearmailtisSònraichte:MyContributionsRoinn-seòrsa:BunaiteachRoinn-seòrsa:CobhairCobhair:DeasaichEachdraidhGàidhlig na h-ÈireannCobhair:Duilleagan DeasbaireachdUicipeid:Tigh-cluicheCobhair:Cruthaich cunntasMòideal:CoordinatesSònraichte:MyTalkLiosta nam beathachSluagh-phoblachd na SìneMartin Luther King, Jr.An ÈipheitFaidhle:TUT-Ausstellung FFM 2012 47 (7117819557).jpgNa Stàitean AonaichteAn t-SeicFraingisAlexander BurnettCobhair:Puingean cudromachAn SaoghalBrabhsair-lìn🡆 More