Рысь Звычайная

Рысь звычайная, або еўразійская, або еўрапейская (Lynx lynx) — від драпежных звяроў сямейства каціных.

Адзіны прадстаўнік сямейства каціных у фаўне Беларусі.

Рысь звычайная
Рысь Звычайная
Навуковая класіфікацыя
Міжнародная навуковая назва

Lynx lynx Linnaeus, 1758

Падвіды
  • Lynx lynx dinniki
  • Lynx lynx isabellinus
  • Lynx lynx kozlowi
  • Lynx lynx lynx
  • Lynx lynx sardiniae
  • Lynx lynx stroganovi
  • Lynx lynx subsolanus
  • Lynx lynx wrangelli
Арэал

выява

Ахоўны статус
Рысь Звычайная
Сістэматыка
на Віківідах
Рысь Звычайная
Выявы
на Вікісховішчы
ITIS  180584
NCBI  13125
EOL  328603
FW  160980

Апісанне

Даўжыня цела самцоў 90-110 см, вышыня ў карку 65-75 см, маса 18-24 кг, зрэдку да 32. Самкі меншыя за самцоў: даўжыня цела 76-100 см, вышыня ў карку 55-65 см, маса 18-22 кг. Тулава кароткае, шчыльнае. Ногі высокія, дужыя. Хвост кароткі. Вушы вялікія, вострыя, заканчваюцца кутасікі з чорных валасоў. На галаве ба́кі. Афарбоўка поўсці зменлівая, часцей вохрыста-рыжая з больш-менш выразнай плямістасцю.

Пашырэнне

Водзіцца ў Еўразіі (Скандынавія, поўнач Еўрапейскай часткі Расіі, Карпаты, Каўказ, Сібір, Сярэдняя Азія, Казахстан, Далёкі Усход і інш.). Ажыццяўляюцца спробы адрадзіць папуляцыю ў шэрагу краін Цэнтральнай і Усхлдняй Еўропы, дзе рысь была вынішчана да сярэдзіны ХХ ст.

У Беларусі ў ХІХ ст. рысь вадзілася паўсюдна і была шматлікай. У пачатку ХХ ст. пашырэнне і колькасць скараціліся. Зараз гэта рэдкі від: хоць рысь трапляецца амаль на ўсёй тэрыторыі, але ў трох з шасці абласцей вельмі рэдка. У цяперашні час налічваецца не болей за 400 асобін, у т.л. звыш 3/4 жыве ў Брэсцкай, Мінскай і Віцебскай абласцях. Характэрна ў Белавежскай пушчы.

Асаблівасці біялогіі

Рысь прытрымліваецца буйных лясных масіваў. Аддае перавагу глухім участкам з густым падлескам і бураломам. Рысь вядзе сямейна-асобны спосаб жыцця. Логавы робіць пад вываратнямі, у ямах, старых норах, пад абвіслымі галінамі елак і інш. Пэўнага месца трымаецца толькі ў перыяд размнажэння, у астатні час перамяшчаецца ў пошуках корму.

Актыўная пераважна ўначы. Перамяшчаецца лёгка і бясшумна, можа лазіць па дрэвах. Здабычу высочвае або падпільноўвае ў засадзе на сцежках, каля вадапою. Можа доўга (па дадзеных В. Сідаровіча да 32 гадзін) сядзець у засадзе недзе невысока і пільна сачыць, ці не рухаецца дзе мажлівая ахвяра. Корміцца зайцамі, вавёркамі, мышападобнымі грызунамі, птушкамі, нападае на дробных капытных (напр. казуляў).

Дарослыя рысі ледзь не палову часу праводзяць на нейкай вышыні над долам. Падоўгу яны падпільноўваюць ахвяр і там, на вышыні, спяць, каб не выстаўляцца дзеля ўсялякай заедзі (мух ды камароў). Вышыня для палявання рысі — пераважна 2−5 метраў, на нахіленым ветрам дрэве, або выгнутым тоўстым ствале, або на досыць тоўстым суку. Адпачынае рысь вышэй — 4−8 метраў, ледзь не да дзесяці, часцей за ўсё там, дзе адна вялікая елка моцна нахілілася на другую гэткую ж.

Полавая спеласць у двухгадовым узросце. Гон у лютым—сакавіку. У шлюбны перыяд самцы абзываюцца гучным крыкам. Цяжарнасць самак 9-10 тыдняў.

У траўні — першай палове чэрвеня самка нараджае 2-3, радзей 4 кацянят. Звычайна нараджаюць і ўзгадоўваюць зусім яшчэ малых рысянят у норах: закінутых барсучынах з пашыранымі ваўкамі ўваходамі; у складаных бабровых норах закінутых іхніх паселішчаў са спушчанымі сажалкамі, а таксама ў ранейшых воўчых норах. Кацяняты нараджаюцца сляпымі, пачынаюць бачыць на 12-ы дзень. Выхоўваюць патомства самка і самец. Перад зімой рысяняты важаць да 9-14 кг. Трапляюцца вывадкам да наступнай вясны.

Рысь адрозніваецца дзікасцю і агрэсіўнасцю. Дарослыя рысі забіваюць ваўчанят, лісаў і янотападобных сабак. Апісаны выпадак, калі ў Налібоцкай пушчы самец рысі перамог і параніў дарослага самца ваўка, і апошні верагодна ад гэтых ран памёр.

Рысь цяжка прыручаецца, але добра жыве і размнажаецца ў заапарках.

Ахова

З 1981 г. у Беларусі адстрэл рысі забаронены. Від занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі.

У геральдыцы

Выява рысі ёсць на гербе Гомеля.

У філатэліі

Выява рысі на паштовых марках Беларусі

Зноскі

Літаратура

  • Фядосаў А. Рысь // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985.
  • Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1993. ISBN 5-85700-095-5

Спасылкі

Рысь Звычайная  Гэты від занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі і ахоўваецца законам.
II катэгорыя (EN) 

Tags:

Рысь Звычайная АпісаннеРысь Звычайная ПашырэннеРысь Звычайная Асаблівасці біялогііРысь Звычайная АховаРысь Звычайная У геральдыцыРысь Звычайная У філатэлііРысь Звычайная ЛітаратураРысь Звычайная СпасылкіРысь ЗвычайнаяБеларусьБіялагічны відКаціныяСямейства (біялогія)

🔥 Trending searches on Wiki Беларуская:

Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАН БеларусіOnliner.bySystem Shock 2Людзі на балоце (фільм)ІнданезіяHTMLБелазарУладзімір Іванавіч КарызнаМарые Элеанор СернехольтПартрэт Мішэля Лек’енаБеларуская Энцыклапедыя імя Петруся БроўкіАбу Махдзі аль-МухандзісМагіла льва (паэма)Беларуская літаратура канца XVIII — XIX стагоддзяўКанстытуцыя 3 мая 1791 годаВіцэ-прэзідэнт ІранаПадляшшаАртур Аляксандравіч КлінаўКанскі кінафестываль 1990ВікіпедыяІгнат Іпалітавіч ДамейкаБрэсцкая вобласцьВялікае Княства Літоўска-БеларускаеКанскі кінафестываль 1996Янка СіпакоўХамід ТаквіГроднаПалескія рабінзоны (аповесць)Шпак звычайныПеніс чалавекаФларыда (штат)ТранссудатПаца-Ваца2015 год у гісторыі спортуАляксандр Мікалаевіч КазекаХод каралевы (міні-серыял)БрэстПарыжскі політэхнічны інстытутРадыё Свабодная Еўропа/Радыё СвабодаДзейнасць ПВК «Вагнер» у АфрыцыЛебядовыя (сямейства)Валерый Пятровіч СлавукАдам СмітВіліяПазырыкская культураМікалай Радзівіл ЧорныПершага маяДзяніс ПрохараўБелавежская пушчаМаскваАтака на пасольства ЗША ў БагдадзеКоммерсантъФедэральныя стандарты апрацоўкі інфармацыіМіхаіл Андрэевіч СавіцкіLAPV EnokКлецкая бітваАрктычная пустыняАнастасія МіклашэвічНаша Ніва (1991)Лучана Павароці1999 год у гісторыі камп’ютарных гульняўМінскі інавацыйны ўніверсітэтАлесь ПетрашкевічАнілінгусНафтан (прадпрыемства)Адвакат2008 год у гісторыі камп’ютарных гульняўЛістападЛеанід Лявонцьевіч ЛаўрэшКаспар Бароўскі (мастак)МурашкіСельскія населеныя пункты БеларусіНарвасадатаЯндэксКлас ТунбергСельская гаспадарка БеларусіАстравецСпіс вуліц Гродна🡆 More