ئاکامەکانی گەڕان فۆنیم

پەڕەیەک بە ناوی «فۆنیم» لەم ویکییەدا ھەیە.

  • فۆنیم یان واچ لە زمانەوانیدا بە بچووکترین بەشی وتە (قسە) دەگوترێت کە دەبێتە ھۆی گۆڕینی واتای وشە. واچەکان بچووکترین یەکەی دەنگیی سەربەخۆن کە جیاوازی واتایی
  • توخمەکانی دەنگ لە زنجیرەی وتەدا دەسنیشان دەکا. لەم لقەدا، لە بابەتی وەک دەنگ، فۆنیم، بڕگە، وشە، سترێس، نەزم (ئاھەنگ) و کێشی ھۆنراوە قسە دەکرێت. لە حاڵێکدا کە
  • لە سازبوونی ئەم دەنگانە دا چیە؟ ھەروەھا، کام لەم دەنگانە دەنگی سەرەکین (فۆنیم)، کامانەش دەنگی ناسەرەکین (ئەلەفۆن). ئەمانە و زۆر شتی گرینگی دیکەش بابەتەکانی
  • کە ھەڵگری باری ڕێزمانی و واتایی سەربەخۆیە. مۆرفیمەکان لە پێکەوەلکانی فۆنیمەکان پێک دێن. لە زانستی زمانەوانیدا، مۆرفیمەکان لە نێوان دوو برۆدا دەنووسرێن،
  • ناوەندیدا یەکەم پیتە. بە بیروڕای ئێرنێست مەکارس، ھەمزە لە زمانی کوردیدا فۆنیمە و مانا دەگۆڕێت بەڵام بەکارھێنانی کەمترە. لە کۆتایی بڕگەدا تەنھا لە کاتێکدا
  • دەڵێن فۆنیم بۆ وێنە ڕستەی «گەڵا سەوزە» لە جاری یەکەمدا بۆ سێ مۆرفیم دابەش دەبێ: «گەڵا»، «سەوز»، «ە» لە دووھەم شیکاریدا بۆ وێنە «گەڵا» بۆ چوار فۆنیم دابەش
  • مۆرفۆلۆجی زمانی عەرەبیش، لە لایەن "مرح الاروە، احمد ب و علی مسعود"، بۆ ١٬٧٠٠ ساڵ پێش دەگەڕێتەوە. زمانەوانی مۆرفیم فۆنیم دەنگناسی ویکیپیدیای فارسی یاگەی زمان
  • یەکگرتووە لە هێما بنچینە نووسراوەکان یان گرافیم (پێی دەوترێت پیتەکان) نواندنی فۆنیمەکان لە هەندێک زمانی ئاخاوتن هەموو سیستمەکانی نووسین بەم شێوەیە گوزارشت لە