Ang Binisayang Sinugboanon kun Sinebwano (Kinatsila: idioma cebuano) usa sa mga Binisayang pinulongan sa Pilipinas. Ginasulti kini sa Tunga-tungang Kabisay-an ug sa amihanan ug kasadpang Mindanao. Mga 20,000,000 ka tawo (sumala sa Ethnologue) ang lumad nga tigsulti niini.

Sinugboanon
Bisaya
Cebuano, Binisayâ, Bisayâng Sugboanon, Sinugboanong Binisayâ (ᜐᜒᜈᜓᜄ᜔ᜊᜓᜀᜈᜓᜅ᜔ ᜊᜒᜈᜒᜐᜌ)
Sinugbuanong Binisaya in Badlit (Bisaya Baybayin).png
'Sinugbuanong Binisaya' nga gisulat sa Badlit
Namulong lumad saPilipinas
Bungto/DapitTunga-tungang Kabisay-an ug amihanan ug kasadpang Mindanao
KaliwatSugboanon, Bisaya
Mga lumadnong
mamumulong
27.5 ka milyon  (2020)
Kabánay
Mga diyalekto
  • Sukdananong Sinugboanon (pulo sa Sugbo)
  • Sinugboanon sa Kaulohang Sugbo
  • Sinugboanon sa Negros
  • Sinugboanon sa Leyte (Kanâ)
  • Sinugboanon sa Mindanaw
  • Sinugboanong Dabawenyo
Sistema sa pagsulat
Opisyal nga kahimtang
Giila kaayo ang pinulongan saFlag of Philippines Pilipinas
Gikontrol sa
Mga kodigo sa pinulongan
ISO 639-2ceb
ISO 639-3ceb
Distribution of cebuano language.png
Dapit sa mga tigsulti niining pinulongan

Mga tingog

Ang Binisayang Sinugboanon anaay napulog pito ka patingog: p, t, k, ʔ (pinapiit nga pahunong), b, d, g, m, n, ng, s, h, w, l, r, y, ug j (gisulat usab nga gy kun dy). Ang mga katingog nga u ug o mga alopono, nga ang u kanunay nga gigamit sa sinugdan sa silabiko, ug ang o kanunayng sa ulahi o iwitan. Ang e orihinal nga sa pipila lamang ka mga pulong sama sa "babaye", "dayeg", "gane", ug "pangadye" ug sa mga awitan silabiko sa e ang alopono sa i sa kataposang silabiko. Sa pag-abot sa Kinatsila daghan pang mga pulong ang napuno. Ang pagkabundak usa usab ka tiglahi sa mga pulong, mao nga ang dápit lahi sa dapít. Ang mga patingog nga [d] ug [r] mga alopono kaniadto apan dili magkapuli, sama sa kabungtoran [gikan sa bungtod] nga mao ang tukma ug dili *kabungtodan ug tagadiha [gikan sa diha] ug dili *tagariha.

Heyograpikanhong Pagkakatag

Ang Sinugboanon lunlong iginasulti sa mga nagpuyo sa Sugbo, Bohol, sidlakang Negros, kasadpang bahin sa Leyte ug Biliran, sikatlong bahin sa Masbate ug sa kinatibuk-an sa Mindanao isip inahang dila kun lingua franca. Ginasulti usab kini sa ubang mga lungsod sa Samar, ug sa Metro Manila. Hangtod sa tuig 1975, ang Sugboanon milabaw sa Tinagalog sa gidaghanon sa mga manggagamit, apan ang Sugboanon gihapon ang labing daghan og lumad nga manggagamit. Ang mga pagpamalhin sa Sugbo, Bohol ug Negros Oriental ngadto sa Mindanao ug bali-bali nakapadaghan sa Sugboanon nga mga manultihay sa Pilipinas. Ang ubang sinultian sa Sinugboanon naghatag og lain-laing ngalan sa ilang pinulongan. Ang mga nagpuyo sa Bohol motawag niini og Bol-anon samtang ang mga Sugboanon ang pinulongan sa dapit sa Leyte motawag niini usahay og Kana. Kadaghanan sa ubang dapit motawag niining pinulongan isip Binisaya lang.

Ginasulti usab kini sa mga Waray sa Leyte ug Samar, Porohanon sa Poro, mga Ilonggo sa Negros Oriental, Eskaya sa Bohol, ug sa mga lumad (sama sa mga Ata, Bagobo, Butuanon, Maranao ug Tausug) ug mga mibalhin nga mga Pilipinhong hugpong lumadnon (sama sa Ilokano ug Ilonggo), tagagawas nga mga lumadnong hugpong (sama sa Katsila-Pilipino, Intsek-Pilipino, Hapon-Pilipino, ug mga Koreyano-Pilipino, ug ubang mga tawo sa Mindanao isip ikaduha o ikatulong pinulongan.

Batadila

Pulingalan

Ang mga pulingalan mausab ang awitan sa persona, numero, ug kaso.

Ang upat ka mga kaso mao ang nominatibo, pagpanag-iyang giuna, pagpanag-iyang giulahi ug obliko.


 AbsolutiboPangpanag-iya₁
(Giulahi)
Pangpanag-iya₂
(Giuna)
Obliko
1ng tawo pang-usaako, ko, (ta kon ang giingnan ka o mo)nako, koako, akoakanako, nako
ika-duhang tawo pang-usaikaw, kanimo, moimo, imohakanimo, nimo
ika-tulong tawo pang-usasiyaniyaiya, iyahakaniya, niya
1ng tawo pangdaghan inklusibokita, tanatoato, atoakanato, nato
1ng tawo pangdaghan eksklusibokami, minamoamo, amoakanamo, namo
ika-duhang tawo pangdaghankamo, moninyoinyo, inyohakaninyo, ninyo
ika-tulong tawo pangdaghansilanilaila, ilahakanila, nila

Demonstratibong Pulingalan

AbsolutiboErgatibo/OblikoLokatiboEksistensyal
 kiri, kari, riniiri, niari, iri, aridiriadia, dia
Kinadul-an sa nagtabikini, kani, niniini, niani, ini, anidinhiania, nia
Kinadul-an sa gitabiankana, naniana, anadinha, diha, diraanaa, naa
Layo sa duhakadto, kato, toniadto, adtodidtoatua, tua

Bokabularyo

Tan-awa usab

Mga sumpay sa gawas

Ang sulod magamit ubos sa CC BY-SA 3.0 gawas kon giingong dili. Images, videos and audio are available under their respective licenses.
This article uses material from the Wikipedia article Sinugboanon, which is released under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 license ("CC BY-SA 3.0"); additional terms may apply. (view authors).