Idioma Panyabí Oriental

El panyabí (o penyabi) ye una llingua indoeuropea del subgrupu de les llingües indoiranias y de la familia indoaria o índica, que se fala na rexón de Punyab (ente India y Paquistán).

Ye falada por aproximao 100 millones de persones, provién de los dialeutos prácritos, como'l hindi, anque ye más arcaica ya irregular qu'ésti. Pa la so escritura utilízase principalmente l'alfabetu gurmukhi (‘de la boca de los gurúes’), bien venceyáu a la relixón sij.

Idioma Panyabí Oriental
Panyabí oriental
ਪੰਜਾਬੀ pañjābī / پنجابی paṉjābī'
Faláu en Idioma Panyabí Oriental Paquistán


Bandera de India India

Rexón Punyab
Falantes 100 millones
Puestu 35º (Ethnologue 1996)
Familia Indoeuropéu

 Indo-iraniu
  Indo-ariu
   Indo-ariu central
    Panyabí

Estatus oficial
Oficial en Panyab, Hariana, Amritsar, Chandigarh y Delhi
Reguláu por Nun ta reguláu
Códigos
ISO 639-1 pa
ISO 639-2 pan
ISO 639-3 pan
Idioma Panyabí Oriental
Estensión del panyabí oriental

Nome

Idioma Panyabí Oriental 
La pallabra panyabí escrita en shahmukhi (enriba) y en gurmukhi (embaxo).
  • ਪੰਜਾਬੀ (en gurmukhi) (pronunciáu /panshábi/)
  • panyabí (n'español)
  • punjabi (pronunciáu /panyábi/) na forma tradicional inglesa mientres el Raj británicu
  • panjabi (pronunciáu /panyábi/) na trescripción al inglés más habitual na India actual.

En Paquistán, onde esti idioma nun tien reconocencia oficial, escríbese davezu n'alfabetu shahmukhi, una variante del cambéu persa del alfabetu árabe, similar a la usada n'urdú. La mayoría de los falantes hindús nel estáu indiu de Panyab y nos estaos vecinos de Himachal Pradesh y de Haryana utilicen l'alfabetu devanágari.

Falantes fuera del Panyab

Na actualidá'l panyabí ye faláu nes sociedaes modernes de tola India, inclusive nel Norte, y fora d'esti subcontinente de manera non oficial ye falada dientro de grandes grupos de sociedaes sij, por casu:

Fonoloxía

El panyabí tien carauterístiques fonolóxiques típiques de la llingües indoaries: esistencia de siquier trés series d'oclusives (sonora, sorda, aspirada sorda), esistencia de consonantes retroflexes, etc.

Una carauterística notable ye que ye la única llingua indoirania qu'evolucionó hasta convertise nuna llingua tonal. De fechu el panyabí desenvuelvo trés tonos de nivel a partir de les consonantes marmullaes típiques del indoiranio. Estes marmullaes pasaron a oclusives sonores dexando un tonu sobre les vocales axacentes, que la so cualidá depende de la posición de la marmullada dientro de la pallabra.

Abecedariu panyabí

Esisten munchos sistemes ortográficos pal panyabí, dependiendo de la rexón y del dialeutu que se trate, lo mesmo que de la relixón del falante. Na provincia paquistanina de Panyab úsase la escritura shahmukhi qu'esencialmente'l mesmu tipu d'escritura usáu pal urdú basada n'última instancia nel alfabetu arábigu.

Nel estáu de Panyab, na India, los sijes y otros grupos usen l'alfabetu gurmukhi. Los hindús y otros que viven nos estaos vecinos como Haryana y Himachal Pradesh dacuando usen el Devanāgarī pa escribir el panyabí.

Referencies

Enllaces esternos

Tags:

Idioma Panyabí Oriental NomeIdioma Panyabí Oriental Falantes fuera del PanyabIdioma Panyabí Oriental FonoloxíaIdioma Panyabí Oriental Abecedariu panyabíIdioma Panyabí Oriental ReferenciesIdioma Panyabí Oriental Enllaces esternosIdioma Panyabí OrientalGurmukhiHindiIndiaLlingües indo-iraniesLlingües indoariesLlingües indoeuropeesPaquistánPunyabSikhismu

🔥 Trending searches on Wiki Asturianu:

Abella AndersonAxomaLliónDaniela LopilatoJynx MazeDátilTraci LordsJoan B. ImlayBombardeos atómicos sobre Hiroshima y NagasakiHola munduWikidataArkanoCatedral de San BasilioTelevisaMahomaArnold SchwarzeneggerNelly MorenoBlu MankumaProvincia d'El OroSatélite de comunicacionesThe Dark Knight RisesCharity CrawfordKeysi Fighting MethodLlista de presidentes d'AndalucíaHipérbatonEscandinaviaWalmartAnimaliaLlista de WikipediesAmy WinehouseNikki RhodesDavid BeckhamLa gran fola de KanagawaTaylor SwiftCati CaballeroOrgasmuFilipinesRamón José VelásquezElton JohnCecilia NaviaBereberesTirañaCalendariuBandera de SudáfricaWikipediaXerez de la FronteraRestolador webTabla periódicaRepúblicaPoligamiaJuan Salvador GaviotaSor Juana Inés de la CruzCorea del SurCelia CruzPrêt-à-porterQuiscalus mexicanusJéssica CedielLa BalaNagalandPráutiques sexuales lésbiquesCanal de la ManchaFeniciaGran Pirámide de GuizaAvesFilisteosSudáfricaBiestableAutorProyeutos WikimediaUlises HeureauxArte y cultura nel franquismu🡆 More